อยากเป็นผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย — 4 เส้นทาง + ขั้นตอนสมัครละเอียด

ตำแหน่ง "ผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน" ตามกฎกระทรวง 2567 — เพิ่งครบเครื่องระบบจริงเมื่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานออก 4 ประกาศกรมในวันที่ 1 พ.ค. 2569

ใครอยากเป็น ตอนนี้คือเวลาวางแผน — เพราะรุ่นแรกของหลักสูตรจะเปิดประมาณไตรมาส 3 ปี 2569 (หลังหน่วยฝึกอบรมขอใบรับรองจากอธิบดี)

บทความนี้สรุปครบ — 4 เส้นทางคุณสมบัติ ขั้นตอน 7 ขั้น ค่าใช้จ่าย และจุดที่คนพลาดบ่อย

ถ้ายังไม่รู้จักตำแหน่งนี้ดี — เริ่มจาก ผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย คือใคร ทำอะไร ก่อน

คุณสมบัติ 2 ชั้น — ทั่วไป + เฉพาะ

ตามกฎกระทรวง 2567 ข้อ 5 และ 6 ผู้ที่จะขอใบอนุญาตต้องมีคุณสมบัติ 2 ระดับ

ชั้นที่ 1 — คุณสมบัติทั่วไป (ต้องครบทุกข้อ ข้อ 5)

ข้อ	คุณสมบัติ	จุดที่ระวัง
1	สัญชาติไทย	ไม่รวมต่างชาติ (แม้มี work permit)
2	อายุไม่ต่ำกว่า 25 ปี	นับ ณ วันยื่นคำขอ
3	ไม่เป็นคนไร้ความสามารถ	ตามคำสั่งศาล
4	ไม่เคยถูกไล่ออกจากราชการเพราะวินัยร้ายแรง	ราชการ/รัฐวิสาหกิจ/หน่วยงานรัฐ
5	ไม่เคยถูกพักใช้/เพิกถอนใบอนุญาตตามกฎกระทรวงนี้	เว้นแต่พ้น 5 ปี
6	ประสบการณ์ ≥5 ปี ด้านประเมินอันตราย + แผนความปลอดภัย	ต้องเป็นประสบการณ์จริง ไม่ใช่แค่เรียน

จุดที่คนพลาดบ่อย — ข้อ 6 "ประสบการณ์ 5 ปี":

• ต้องเป็นประสบการณ์ทำงานจริง (ทำประเมินอันตราย, ทำแผน HSE, ตรวจประเมิน) — ไม่ใช่ระยะเวลาที่ทำงานทั่วไปในบริษัท
• ระยะเวลาเรียน ป.ตรี + ป.โท ไม่นับเป็นประสบการณ์
• ฝึกงาน 4 เดือนตอนเรียน — ไม่นับ
• เริ่มทำงานหลังจบ ป.ตรี อายุ 22 — ต้องรอถึงอายุ 27 ถึงจะครบ 5 ปี (สอดคล้องกับเกณฑ์อายุ ≥25)

ชั้นที่ 2 — คุณสมบัติเฉพาะ (เลือก 1 ใน 4 ทาง ข้อ 6)

เส้นทาง	คุณสมบัติ	อบรม	ค่าธรรมเนียม	ใช้ที่ไหน
(1)	ป.ตรี อาชีวอนามัยและความปลอดภัย หรือเทียบเท่า	24 ชม.	5,000 บาท	ทุกที่
(2)	ป.ตรี วิทย์/สธ./วิศวฯ + HSE/Risk Assessment ≥18 หน่วยกิต	24 ชม.	5,000 บาท	ทุกที่
(3)	ใบประกอบวิชาชีพ ก.ว. สาขาอาชีวอนามัย	6 ชม.	5,000 บาท	ทุกที่
(4)	เป็น จป.เทคนิค/เทคนิคขั้นสูง/วิชาชีพ ในกิจการตาม ม.32	24 ชม.	ฟรี	เฉพาะบริษัทตน

เลือกเส้นทางไหนดี — เทียบให้ครบ

เส้นทาง (1) — ป.ตรี อาชีวอนามัยฯ ตรงสาขา

เหมาะกับใคร: บัณฑิตจบใหม่ / นักศึกษากำลังเรียน / คนที่จบ ป.ตรี อาชีวอนามัยฯ มาแล้ว 5 ปีขึ้นไป

ข้อดี:

• ตรงสาขาที่สุด — ไม่ต้องตรวจหน่วยกิต
• เป็นเส้นทางหลักที่กรมสวัสดิการฯ มุ่งสนับสนุน
• ครอบคลุมเนื้อหาทั้งหมดของหลักสูตรอบรมอยู่แล้ว (อาจสอบผ่านง่ายกว่า)

ข้อเสีย:

• ใช้เวลาเรียน 4 ปีก่อน
• ต้องสะสมประสบการณ์ ≥5 ปี — รวมต้องอายุ ≥25 ถึงครบเกณฑ์

ตรวจหลักสูตรอาชีวอนามัยที่กรมรับรอง: เช็คได้ที่เว็บกองความปลอดภัยแรงงาน (https://osh.labour.go.th/)

เส้นทาง (2) — ป.ตรี วิทย์/สธ./วิศวฯ + เรียน HSE เพิ่ม

เหมาะกับใคร: วิศวกร เคมีกร นักจุลชีววิทยา พยาบาลอาชีวอนามัย ที่อยากต่อยอดสาย HSE

ข้อดี:

• เข้าได้จากหลายสาขา ไม่ต้องจบตรง
• มีตัวเลือกของ ป.โท HSE ในหลายมหาวิทยาลัย

ข้อเสีย:

• ต้องตรวจทรานสคริปต์ว่ามี HSE/Risk Assessment ≥18 หน่วยกิต
• ถ้าจบมานานแล้วไม่มีพอ → ต้องไปลงเรียนเพิ่ม (course เพิ่มเติม / ป.โท)

ตัวอย่างวิชาที่นับเป็น HSE:

• Occupational Health and Safety
• Risk Assessment / Hazard Identification
• Industrial Hygiene
• Environmental Health
• Toxicology
• Industrial Safety Engineering

เส้นทาง (3) — ใบประกอบวิชาชีพ ก.ว. สาขาอาชีวอนามัย (สั้นสุด)

เหมาะกับใคร: ผู้ที่มีใบประกอบวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีควบคุม (ก.ว.) สาขาอาชีวอนามัย+ความปลอดภัย จากสภาวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ข้อดีที่สำคัญ:

• อบรมแค่ 6 ชม. (หมวด 1 เท่านั้น) — ไม่ใช่ 24 ชม.
• มีพื้นฐานวิชาชีพรับรองแล้ว — สอบผ่านง่าย

ข้อเสีย:

• ใบ ก.ว. เองไม่ง่าย — ต้องผ่านสภาวิชาชีพ + สอบใบประกอบ
• จำนวนคนที่มีใบ ก.ว. สาขานี้ในไทย ค่อนข้างจำกัด

ใครเข้าทางนี้ได้: ผู้สำเร็จการศึกษาในสาขาที่สภาวิชาชีพ ก.ว. รับรอง + ผ่านการสอบใบประกอบของสภาฯ

เส้นทาง (4) — เป็น จป.เทคนิค/วิชาชีพ ในบริษัทตน (ฟรีค่าธรรมเนียม)

เหมาะกับใคร: จป. ในบริษัทที่อยู่ในกิจการตาม ม.32 ที่อยากจะรับรองรายงานในบริษัทตัวเองได้

ข้อดี:

• ฟรีค่าธรรมเนียม 5,000 บาท (ข้อ 22)
• ใช้ประสบการณ์ จป. นับเป็น 5 ปีได้ตรงๆ
• บริษัทจ่ายค่าอบรมให้ (เพราะตรงตามหน้าที่งาน)

ข้อเสีย (สำคัญ):

• ใช้ใบได้เฉพาะในบริษัทตน ตามข้อ 13 — ไม่สามารถเป็น consultant ให้บริษัทอื่นได้
• ถ้าลาออกจากบริษัท → ใบใช้ไม่ได้ ในบริษัทใหม่ จนกว่าจะไปขอใบใหม่ตามทางอื่น
• บริษัทต้องเป็นกิจการที่อยู่ในบัญชี ม.32 (ไม่ใช่ทุกบริษัทเข้าทางนี้ได้)

บริษัทคุณส่ง จป. ไปอบรมหลักสูตร จป.วิชาชีพ 234 ชม. แล้วยัง? Safety Station เปิดหลักสูตร จป.วิชาชีพ + ระดับบริหาร พร้อมวุฒิบัตรครบ + แนวทางพัฒนาต่อสู่ผู้ชำนาญการเส้นทาง (4) → ดูรายละเอียด

ตารางตัดสินใจ — ใครควรเลือกเส้นทางไหน

สถานการณ์	เส้นทางแนะนำ
จบใหม่ ป.ตรี อาชีวอนามัย	(1)
จบ ป.ตรี วิศวกรรม + อยากเข้าสาย HSE	(2) (ตรวจหน่วยกิตก่อน)
มีใบ ก.ว. แล้ว	(3) เร็วสุด
เป็น จป.วิชาชีพ ในบริษัท + บริษัทอยู่ใน ม.32	(4) ประหยัดสุด (แต่ใช้ในบริษัทเดียว)
เป็น consultant อิสระ อยากเปิดบริษัทรับงานหลายบริษัท	(1)(2)(3) — ห้ามใช้ (4)

7 ขั้นตอนสมัคร — ทีละขั้น

ขั้นที่ 1 — ตรวจคุณสมบัติทั้ง 2 ชั้น

ก่อนเสียค่าอบรม ตรวจคุณสมบัติก่อนให้ครบ

• ☐ สัญชาติไทย + อายุ ≥25 ปี + ไม่ถูกตัดสิน + ประสบการณ์ ≥5 ปี (ข้อ 5)
• ☐ เลือก 1 ใน 4 เส้นทาง (ข้อ 6) — เตรียมเอกสารหลักฐาน

ถ้าคลุมเครือ — โทรปรึกษากองความปลอดภัยแรงงาน (กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน) ก่อนตัดสินใจ

ขั้นที่ 2 — เลือกหน่วยฝึกอบรมที่อธิบดีรับรอง

ตามข้อ 8 ของประกาศฉบับ 2 — มี 4 ประเภทผู้ให้บริการที่กรมรับรอง

• นิติบุคคล + ใบรับรอง ISO คุณภาพ
• สถาบันส่งเสริมความปลอดภัยฯ (องค์การมหาชน)
• สถาบันอุดมศึกษา (รัฐ/เอกชน) + ระบบประกันคุณภาพ
• รัฐวิสาหกิจ

วิธีตรวจ: เว็บกองความปลอดภัยแรงงาน — รายชื่อหน่วยที่ได้รับรองหลักสูตรผู้ชำนาญการ (เพิ่งเริ่มเปิดรับสมัคร Q3 2569)

ขั้นที่ 3 — เข้าอบรม 24 ชม. (หรือ 6 ชม. ถ้าเส้นทาง 3)

หลักสูตร 24 ชม. แบ่ง 3 หมวด

หมวด	เนื้อหา	เวลา
1	กฎหมาย + จรรยาบรรณ + การควบคุมประเมินอันตราย	6 ชม.
2	กระบวนการประเมิน (safety 6 + health 6)	12 ชม.
3	ฝึกปฏิบัติเทคนิค + บทบาทสมมุติ	6 ชม.

ข้อกำหนดอบรม:

• ห้องเรียน ≤30 คน/ห้อง (ข้อ 15(2))
• ต้องเข้าอบรมเต็มเวลาตลอดหลักสูตร (ข้อ 15(4))
• มีการประเมินผลก่อน + หลังอบรม (ข้อ 15(5))

ขั้นที่ 4 — เข้าสอบข้อเขียน 3 ชั่วโมง ผ่าน ≥80%

หลังอบรมเสร็จ — ผู้ให้บริการอบรมจะแจ้งข้อมูล (แบบ กภ.ทส.ชก) ต่อกองความปลอดภัยแรงงาน ≥30 วันทำการก่อนสอบ

ข้อปฏิบัติในห้องสอบ (ข้อ 20):

• แต่งกายสุภาพ
• ห้ามนำมือถือ/นาฬิกาดิจิทัล/ตำรา เข้าห้องสอบ
• ห้ามคัดลอกข้อสอบ / นำข้อสอบออก
• ห้ามทุจริต

ถ้าสอบไม่ผ่าน:

• มีโอกาสสอบใหม่ภายใน 1 ปี
• ถ้าไม่ทัน → ต้องอบรมใหม่ทั้งหลักสูตร

ขั้นที่ 5 — ยื่นคำขอใบอนุญาตต่ออธิบดี

ใช้แบบ กภ.คบญ.33 + เอกสารหลักฐาน ตามข้อ 8 ของกฎกระทรวง

เอกสารที่ต้องเตรียม:

1. แบบคำขอ กภ.คบญ.33 กรอกครบ
2. เลขประจำตัวประชาชน + หนังสือยินยอมให้เข้าถึงข้อมูลส่วนบุคคล
3. เอกสารหลักฐานคุณสมบัติ (ข้อ 5 + ข้อ 6)
   • สำเนาบัตรประชาชน + ทะเบียนบ้าน
   • สำเนาใบประกอบวิชาชีพ ก.ว. (เส้นทาง 3) / ทรานสคริปต์ ป.ตรี (เส้นทาง 1, 2) / หลักฐานเป็น จป. (เส้นทาง 4)
   • หลักฐานประสบการณ์ ≥5 ปี (หนังสือรับรองการทำงาน + รายละเอียดงาน)
4. เอกสารผ่านอบรม 24 ชม. + ใบรับรองผ่านการประเมิน ≥80%

ช่องทางยื่น (ข้อ 3 กฎกระทรวง):

• ระบบ e-service ของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน (ตามกฎหมายการปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์)
• ไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ
• ยื่นด้วยตนเอง ณ กองความปลอดภัยแรงงาน / สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกรุงเทพมหานครพื้นที่ / สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัด

ขั้นที่ 6 — อธิบดีพิจารณา + ชำระค่าธรรมเนียม

ภายใน 60 วัน อธิบดีจะพิจารณาคำขอ

• ครบถ้วน + คุณสมบัติผ่าน → อธิบดีมีคำสั่งออกใบอนุญาต → แจ้งให้ผู้ขอทราบภายใน 7 วัน
• ผู้ขอต้องชำระค่าธรรมเนียม 5,000 บาทภายใน 30 วัน (เส้นทาง 4 ฟรี)
• ถ้าไม่ชำระ → ถือว่าไม่ประสงค์รับใบ → จำหน่ายเรื่อง

ถ้าอธิบดีไม่ออกใบ:

• แจ้งเหตุผล + สิทธิอุทธรณ์ ภายใน 7 วัน

ขั้นที่ 7 — รับใบอนุญาต + เริ่มทำงาน

• ใบอนุญาตอายุ 5 ปี นับจากวันออกใบ (ข้อ 12)
• ส่งใบทางอิเล็กทรอนิกส์ / ไปรษณีย์ลงทะเบียน / รับด้วยตนเอง

ตั้งแต่ได้รับใบ — ต้องปฏิบัติหน้าที่ตามข้อ 19 ทุกครั้ง

หลังได้ใบแล้ว — หน้าที่ที่ต้องทำต่อ

ทุกครั้งที่รับงาน

1. แจ้งกำหนดการต่ออธิบดี ≥7 วันก่อนเข้าทำงาน + ระบุชื่อสถานประกอบกิจการ + รายชื่อผู้ชำนาญการ
2. ดำเนินการตามมาตรา 32(1)(2)(3) — ประเมินอันตราย / ศึกษาผลกระทบ / จัดทำแผน
3. ส่งรายงานสรุปผลภายใน 30 วันหลังเสร็จงาน
4. ไม่เปิดเผยความลับของนายจ้าง

พัฒนาความรู้ ≥6 ชั่วโมงต่อปี

ใช้ตารางน้ำหนัก (ดูประกาศฉบับ 4) — ตัวอย่าง

• เข้าสัมมนาวิชาการ 6 ชม. = 6 × 1.0 = 6 ชม. ✓ ผ่าน
• ทำวิจัย 3 สัปดาห์ = 9 ชม.จริง × 2.0 = 18 ชม. เกินเกณฑ์
• เขียนบทความ peer-reviewed 1 หน้า = 5 ชม. × 1.5 = 7.5 ชม. ✓
• เป็นวิทยากร 6 ชม. = 6 × 1.0 = 6 ชม. ✓

เก็บหลักฐานไว้ — ใช้แนบกับคำขอต่ออายุใบอนุญาต

อ่านตารางน้ำหนักเต็มที่ 4 ประกาศกรม 1 พ.ค. 2569 — ฉบับที่ 4 พัฒนาความรู้

ต่ออายุใบ — ≥90 วันก่อนใบหมด

ตามข้อ 14 — ยื่นต่ออายุภายใน 90 วันก่อนใบหมด พร้อมเอกสารพัฒนาความรู้

• ระหว่างรอ — ดำเนินการต่อได้จนกว่าอธิบดีจะสั่งไม่อนุญาต
• ค่าธรรมเนียมต่ออายุ 5,000 บาท (เส้นทาง 4 ฟรี)

ค่าใช้จ่ายรวม — แต่ละเส้นทาง

รายการ	เส้นทาง 1, 2	เส้นทาง 3	เส้นทาง 4
ป.ตรี อาชีวอนามัย/วิทย์/วิศวฯ	~120,000-300,000 บาท	-	-
ใบประกอบวิชาชีพ ก.ว.	-	~10,000-30,000 บาท + สอบสภา	-
หลักสูตร จป.วิชาชีพ 234 ชม.	-	-	~25,000-40,000 บาท
หลักสูตรผู้ชำนาญการ	~10,000-15,000 บาท (24 ชม.)	~3,000-5,000 บาท (6 ชม.)	~10,000-15,000 บาท
ค่าสอบ + ค่าธรรมเนียมยื่น	~1,000-2,000	~1,000-2,000	~1,000-2,000
ค่าธรรมเนียมใบอนุญาต	5,000 บาท	5,000 บาท	ฟรี
ค่าธรรมเนียมต่ออายุ (ทุก 5 ปี)	5,000 บาท	5,000 บาท	ฟรี

สังเกต: ค่าธรรมเนียมหลักสูตรยังไม่มีตัวเลขทางการ — คาดการณ์จากกฎจำกัดกำไรไม่เกิน 1 เท่าของต้นทุน (ข้อ 16(1) ประกาศฉบับ 2)

บทกำหนดโทษ — ทำงานโดยไม่มีใบ

ตามมาตรา 63 พ.ร.บ.ความปลอดภัย 2554 — ผู้ที่กระทำเป็นผู้ชำนาญการโดยไม่มีใบอนุญาต

จำคุก ≤6 เดือน หรือ ปรับ ≤200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ระวัง — โทษนี้ไม่ใช่แค่ "เซ็นรับรองรายงานโดยไม่มีใบ" แต่รวมถึง "อ้างตัวเป็นผู้ชำนาญการ + รับเงินค่าบริการ" ด้วย

คำถามที่ถามบ่อย

Q1: ป.ตรี วิศวกรรมไฟฟ้า เคยเรียน safety 6 หน่วยกิต ตอนเรียน — ใช้เส้นทาง 2 ได้ไหม

ไม่ได้ — เส้นทาง 2 ต้องมี HSE/Risk Assessment ≥18 หน่วยกิต จะใช้ได้ ต้องลงเรียนเพิ่ม 12 หน่วยกิต (อาจเป็น certificate course หรือ ป.โท HSE)

Q2: ทำงานเป็น จป.วิชาชีพ 3 ปี + ทำที่ปรึกษาอิสระ 3 ปี — นับ 6 ปีได้ไหม

ได้ — กฎกระทรวงไม่กำหนดว่าต้องทำงานในตำแหน่งเดียวกัน ขอแค่เป็นประสบการณ์ในด้านที่กำหนด (ประเมินอันตราย / แผน HSE / ตรวจประเมิน) — ทำงานหลายที่ก็รวมได้

Q3: ขั้นตอนทั้งหมดใช้เวลานานเท่าไร

• รออบรม + สอบ — 1-3 เดือน (รอ batch หน่วยฝึกอบรม)
• รอพิจารณาคำขอ — 60 วัน (ตามกฎหมาย)
• ระยะเวลารวมตั้งแต่เริ่ม — 3-6 เดือน

Q4: ถ้าได้ใบเส้นทาง 4 แล้ว ภายหลังลาออกจากบริษัท ใบยังใช้ได้ไหม

ไม่ได้ — ตามข้อ 13 ใบเส้นทาง 4 ผูกกับ "สถานประกอบกิจการที่ตนขึ้นทะเบียนเป็น จป. ไว้" ลาออก → ไม่มีสถานะ จป. ในบริษัทเดิม → ใบใช้ไม่ได้ทันที

ทางออก — ไปขอใบใหม่ตามเส้นทาง (1)(2)(3) ที่ยังใช้ทั่วไปได้ (ต้องเสียค่าธรรมเนียม 5,000 บาท + อบรมใหม่ถ้าจำเป็น)

Q5: ผู้ที่เป็นที่ปรึกษาด้านความปลอดภัยมานานแล้ว ไม่มีใบ ทำต่อได้ไหม

ไม่ได้ ตั้งแต่ 19 พ.ค. 2568 (วันบังคับใช้กฎกระทรวง) — เพราะมาตรา 32 บังคับให้รายงานต้องได้รับการรับรองโดย "ผู้ชำนาญการ" ตามกฎหมาย

ที่ปรึกษาเดิมต้อง — เลือก 1 ใน 4 เส้นทาง + อบรม + สอบ + ขอใบ ก่อนรับงานต่อ

Q6: บริษัทผมเป็นโรงงานเล็ก (60 คน) ส่งคนไปอบรมเส้นทาง 4 ได้ไหม

ต้องเช็คก่อน — เส้นทาง 4 ใช้ได้เฉพาะกรณีบริษัทอยู่ในกิจการตามบัญชี ม.32 (โรงงานอุตสาหกรรม ก่อสร้าง ปิโตรเคมี ฯลฯ ที่กฎหมายเห็นว่ามีความเสี่ยงสูง) — โรงงานเล็กบางประเภทอาจไม่อยู่ในข่าย → ใช้เส้นทาง 4 ไม่ได้ ต้องใช้ (1)(2)(3) แทน

Q7: อบรมหลักสูตรผู้ชำนาญการ มีออนไลน์ไหม

ตามประกาศฉบับ 2 — การฝึกอบรมมีข้อ 15(4) "ผู้เข้ารับการฝึกอบรมเข้ารับการฝึกอบรมเต็มเวลาตลอดหลักสูตร" + ข้อ 15(2) "ห้องฝึกอบรมหนึ่งห้องมีผู้เข้ารับการฝึกอบรม ≤30 คน" → ดูเหมือนเน้น classroom

แต่การสอบตามข้อ 25 — "สามารถจัดให้มีการทดสอบด้วยวิธีทางอิเล็กทรอนิกส์ตามที่กรมฯ กำหนด" → สอบออนไลน์ได้

---

สรุป — อยากเป็นผู้ชำนาญการ — เลือก 1 ใน 4 เส้นทาง (วุฒิ/หน่วยกิต HSE/ใบ ก.ว./จป.) แล้วเข้าระบบ 7 step: ตรวจคุณสมบัติ → อบรม 24 ชม. → สอบ 3 ชม. (≥80%) → ยื่น กภ.คบญ.33 → รอ 60 วัน → จ่าย 5,000 บาท → ได้ใบ 5 ปี

เริ่ม batch แรก Q3 2569 — ใครอยากเป็นควรเตรียมเอกสารคุณสมบัติ + รอประกาศหลักสูตรของหน่วยฝึกอบรม