ใบวิเคราะห์งานเพื่อความปลอดภัยงานบนที่สูง ตัวอย่างเต็มใบพร้อมคำอธิบายทีละช่อง

งานเปลี่ยนแผ่นหลังคาโปร่งแสงที่แตกร้าวบนหลังคาโรงงาน เป็นงานสองชั่วโมงที่มักเริ่มด้วยประโยคว่า "ขึ้นไปดูก่อน" และจบลงด้วยคนตกทะลุแผ่นโปร่งแสงลงมาที่พื้น งานแบบนี้อันตรายเพราะใช้เวลาสั้น คนจึงข้ามขั้นตอนวางแผน

กฎกระทรวงที่ดูแลงานกลุ่มนี้ คือ กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานฯ ในสถานที่ที่มีอันตรายจากการตกจากที่สูงและที่ลาดชันฯ พ.ศ. 2564 ซึ่งวางหน้าที่จัดทำข้อบังคับและขั้นตอนการปฏิบัติงานไว้ตั้งแต่ข้อแรกของหมวดบททั่วไป เอกสารที่แปลข้อกำหนดนั้นให้กลายเป็นกระดาษที่ทีมถือขึ้นหลังคาไปด้วยได้ คือใบวิเคราะห์งานเพื่อความปลอดภัย หรือที่หน้างานเรียกกันติดปากว่าใบ JSA

บทนี้ทำใบตัวอย่างให้ดูเต็มใบ เป็นตารางที่คัดลอกไปปรับใช้ได้ แล้วอธิบายทีละช่องว่าทำไมกรอกแบบนั้น

ข้อบังคับและขั้นตอนตามกฎกระทรวง กับใบวิเคราะห์งานหนึ่งใบ

ข้อ 2 กำหนดให้นายจ้างจัดให้มีข้อบังคับและขั้นตอนการปฏิบัติงานเพื่อความปลอดภัยในการทำงานในที่สูงและที่ลาดชัน โดยระบุองค์ประกอบขั้นต่ำไว้สามอย่าง ได้แก่ การระบุอันตรายที่อาจเกิดขึ้นจากการทำงาน การวางแผนการปฏิบัติงาน และการป้องกันและควบคุมอันตราย รวมทั้งต้องอบรมหรือชี้แจงให้ลูกจ้างได้รับทราบก่อนเริ่มปฏิบัติงาน ควบคุมดูแลให้ปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด และต้องมีสำเนาเอกสารไว้ให้พนักงานตรวจความปลอดภัยตรวจสอบได้

องค์ประกอบสามอย่างนั้นตรงกับสามช่องหลักของใบวิเคราะห์งานพอดี คือช่องขั้นตอนงานคือการวางแผนการปฏิบัติงาน ช่องอันตรายคือการระบุอันตราย และช่องมาตรการคือการป้องกันและควบคุม

ประกาศกระทรวงแรงงาน เรื่อง การประเมินอันตรายฯ พ.ศ. 2567 ข้อ 6 (1) เขียนชื่อวิธีนี้ไว้ตรงตัวว่า การวิเคราะห์งานเพื่อความปลอดภัย (Job Safety Analysis (JSA)) เป็นวิธีชี้บ่งอันตรายลำดับแรกในเก้าวิธีที่ประกาศระบุไว้ สิ่งที่ตัวบทไม่ได้กำหนดคือหน้าตาของแบบฟอร์ม จำนวนช่อง และรอบทบทวนรายใบ ส่วนที่เหลือของหัวข้อนี้จึงเป็นแนวปฏิบัติที่วางให้ใช้ได้จริง ไม่ใช่ข้อกำหนดตามตัวบท

สำเนาเอกสารตามข้อ 2 ข้อ 3 และข้อ 5 อยู่ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ ขอเพียงเรียกดูได้จริงเมื่อพนักงานตรวจความปลอดภัยขอ

ช่องในใบวิเคราะห์งาน และหน้าที่ของแต่ละช่อง

ใบหนึ่งใบแบ่งเป็นสามส่วน คือหัวใบ ตารางวิเคราะห์ และท้ายใบสำหรับลงลายมือชื่อ หัวใบล็อกขอบเขตว่าใบนี้ใช้กับงานไหน ที่ไหน วันไหน ถ้าหัวใบกว้างเกินไป เนื้อในจะกลายเป็นข้อความทั่วไป

ช่องในหัวใบ	สิ่งที่กรอก และเหตุผลที่ต้องมี
ชื่องาน	งานเดียว ระบุของและจำนวน กันไม่ให้ใบเดียวคลุมงานทั้งวัน
สถานที่และความสูง	จุดทำงาน ความสูงจากพื้น ความลาดชัน สองค่าหลังชี้ว่าข้อไหนใช้กับงานนี้
วันที่และช่วงเวลา	วันที่ เวลาเริ่มถึงเวลาจบ ใบหมดอายุพร้อมงาน ใช้ซ้ำข้ามเดือนไม่ได้
ผู้ร่วมจัดทำ	ผู้ควบคุมงาน ผู้ปฏิบัติงานจริง จป. เพราะคนที่ทำงานรู้อันตรายดีที่สุด
อุปกรณ์หลักและเอกสารประกอบ	รุ่นอุปกรณ์ คู่มือผู้ผลิต ผลตรวจก่อนใช้ เชื่อมกับข้อ 3 และข้อ 5

ตารางวิเคราะห์ในใบตัวอย่างใช้สี่ช่อง โดยเพิ่มช่องผู้รับผิดชอบต่อจากสามช่องหลัก เพราะงานบนที่สูงมีมาตรการที่คนบนหลังคาทำเองไม่ได้ปนอยู่เสมอ

ช่องในตาราง	เขียนอย่างไรให้ใช้ได้
ขั้นตอนงาน	เรียงตามลำดับเวลาจริง ขึ้นต้นด้วยคำกริยา หนึ่งขั้นเท่ากับหนึ่งการกระทำใหญ่
อันตราย	เขียนเป็นเหตุการณ์ที่ทำให้คนเจ็บ เช่น เหยียบแผ่นโปร่งแสงแล้วทะลุ ไม่ใช่เขียนว่า ที่สูง
มาตรการควบคุม	เรียงจากชั้นที่แข็งแรงที่สุดลงมา และกำกับชั้นไว้หน้าข้อความ
ผู้รับผิดชอบ	ระบุตำแหน่งหรือชื่อคนที่ลงมือทำ ไม่เขียนว่าทุกคน

ท้ายใบเป็นช่องลงลายมือชื่อของผู้จัดทำ ผู้ปฏิบัติงานทุกคนที่ขึ้นทำงาน และผู้อนุมัติ ลายมือชื่อของผู้ปฏิบัติงานคือหลักฐานว่าชี้แจงก่อนเริ่มปฏิบัติงานตามข้อ 2 แล้ว

ลำดับชั้นการควบคุม ที่ต้องเรียงในช่องมาตรการ

ช่องมาตรการควบคุมเป็นจุดชี้ว่าใบนี้ใช้ได้จริงหรือเป็นแค่กระดาษ หลักที่ใช้เรียงคือลำดับชั้นการควบคุมอันตราย ซึ่งเป็นหลักปฏิบัติสากล กฎหมายไทยไม่ได้เขียนลำดับห้าชั้นนี้เป็นตัวบท แต่เขียนผลลัพธ์ที่ต้องได้ไว้ในหลายข้อ

ชั้น	ตัวอย่างในงานบนหลังคา
1 กำจัด อันตรายออกจากงาน	เปลี่ยนไปใช้แผ่นหลังคาที่เปลี่ยนจากด้านล่างได้
2 ทดแทน ด้วยวิธีที่เสี่ยงน้อยกว่า	ใช้กระเช้ายกคนเข้าถึงจากภายนอก แทนการเดินบนแผ่นหลังคา
3 วิศวกรรม กั้นระหว่างคนกับอันตราย	นั่งร้าน ทางเดินชั่วคราวพาดบนแป ราวกันตก ตาข่ายนิรภัย จุดยึดถาวร
4 บริหารจัดการ กำหนดวิธีและคนคุม	ลำดับงาน การกั้นเขตด้านล่าง ป้ายเตือน การชี้แจงก่อนขึ้น เกณฑ์หยุดงาน
5 อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล	สายรัดตัวนิรภัยเต็มตัวพร้อมเชือกนิรภัย หมวกนิรภัย ถุงมือ

ชั้นที่ 3 มีตัวบทรองรับตรงตัว ข้อ 8 กำหนดให้จัดให้มีนั่งร้านหรือดำเนินการด้วยวิธีการอื่นใดที่เหมาะสมกับสภาพของการทำงาน โดยต้องมีความมั่นคง แข็งแรง และปลอดภัย

ข้อ 9 กำหนดเพิ่มสำหรับงานในที่สูงตั้งแต่ 4 เมตรขึ้นไป ว่าต้องจัดทำราวกั้นหรือรั้วกันตก ตาข่ายนิรภัย หรืออุปกรณ์ป้องกันอื่นใดที่เหมาะสม และต้องจัดให้มีการใช้เข็มขัดนิรภัยและเชือกนิรภัยหรือสายช่วยชีวิตพร้อมอุปกรณ์ตลอดระยะเวลาการทำงาน

ด้วยเหตุนี้ งานที่สูงตั้งแต่ 4 เมตรขึ้นไปจึงต้องมีชั้นที่ 3 อยู่ในใบเสมอ แม้เขียนชั้นที่ 5 ครบแล้ว เพราะตัวบทวางไว้ว่าต้องมีทั้งสองอย่าง ส่วนคำว่าเข็มขัดนิรภัยในตัวบท หน้างานปัจจุบันใช้สายรัดตัวนิรภัยแบบเต็มตัว ซึ่งทำหน้าที่เดียวกันแต่ปลอดภัยกว่า เมื่อกรอกช่องมาตรการ ให้กำกับชั้นไว้หน้าข้อความทุกบรรทัด จะเห็นทันทีว่าแถวไหนมีแต่ชั้นที่ 5 ล้วน

ตัวอย่างเต็มใบ งานเปลี่ยนแผ่นหลังคาโปร่งแสงบนหลังคาโรงงาน

ใบต่อไปนี้คัดลอกไปปรับใช้ได้ ตัวเลขความสูงและชื่อคนเป็นสมมุติของงานตัวอย่าง ส่วนเลขข้อในช่องมาตรการมาจากกฎกระทรวง พ.ศ. 2564

หัวใบ

หัวข้อ	รายละเอียด
ชื่องาน	เปลี่ยนแผ่นหลังคาโปร่งแสงที่แตกร้าว 4 แผ่น บนหลังคาอาคารผลิต 2
สถานที่และความสูง	แนวเหนือสายพานที่ 3 · สูงจากพื้นโรงงาน 7 เมตร · หลังคาลาดชันประมาณ 20 องศา
วันที่และช่วงเวลา	15 กันยายน 2569 เวลา 09:00 ถึง 12:00
ผู้ร่วมจัดทำ	หัวหน้างานซ่อมบำรุง · ช่างซ่อมบำรุง 2 คนที่ขึ้นทำงาน · จป.เทคนิค
อุปกรณ์หลัก	นั่งร้านบันไดขึ้นหลังคา · ทางเดินชั่วคราวพาดบนแป 2 แผง · สายรัดตัวนิรภัยเต็มตัวพร้อมเชือกนิรภัยชนิดมีตัวลดแรงกระชาก 3 ชุด · เชือกนิรภัยแนวราบพร้อมจุดยึดสองด้าน
เอกสารประกอบ	คู่มือผู้ผลิตของทางเดินชั่วคราวและสายรัดตัวนิรภัย · บันทึกตรวจอุปกรณ์ก่อนใช้
ผู้อนุมัติ	ผู้จัดการฝ่ายซ่อมบำรุง

ตารางวิเคราะห์งาน

ขั้นตอนงาน	อันตรายในขั้นนี้	มาตรการควบคุมเรียงตามลำดับชั้น	ผู้รับผิดชอบ
1. สำรวจหลังคาจากด้านล่าง ระบุแนวแป จุดยึด และตำแหน่งแผ่นโปร่งแสง	เลือกจุดยึดที่รับแรงไม่ไหว · มองไม่เห็นแผ่นโปร่งแสงที่สีทับ	(วิศวกรรม) ใช้แบบโครงสร้างประกอบ กำหนดจุดยึดบนแปเหล็กเท่านั้น · (บริหาร) ทำเครื่องหมายตำแหน่งแผ่นโปร่งแสงลงผังก่อนขึ้นทำงาน	หัวหน้างานซ่อมบำรุง
2. ตรวจสภาพอากาศ แล้วตัดสินใจเริ่มงานหรือเลื่อนงาน	ลมแรงพัดคนเสียหลัก · หลังคาเปียกแล้วลื่น · ฟ้าผ่าขณะอยู่บนหลังคา	(บริหาร) หยุดหรือเลื่อนงานทันทีเมื่อมีพายุ ลมแรง ฝนตก หรือฟ้าคะนอง ตามข้อ 11 · (บริหาร) ผู้ควบคุมงานตัดสิน และบันทึกเวลาไว้ท้ายใบ	ผู้ควบคุมงาน
3. กั้นเขตอันตรายใต้แนวงาน ติดป้ายเตือน และประสานหยุดสายพาน	ของตกใส่คนด้านล่าง · คนเดินเข้าเขตโดยไม่รู้	(วิศวกรรม) กั้นเขตด้วยแผงกั้นเต็มแนวใต้จุดทำงาน · (บริหาร) ติดป้ายเตือนอันตรายให้เห็นชัดตามข้อ 17 · (บริหาร) แจ้งหัวหน้าไลน์หยุดสายพาน	จป.เทคนิค และหัวหน้าไลน์ผลิต
4. ตรวจอุปกรณ์ก่อนใช้ แล้วขึ้นสู่หลังคาด้วยนั่งร้านบันได	สายรัดตัวนิรภัยชำรุดโดยไม่มีใครเห็น · บันไดลื่นไถลขณะไต่	(บริหาร) ตรวจสภาพอุปกรณ์ทุกชิ้นก่อนใช้งานตามข้อ 5 และลงบันทึก · (วิศวกรรม) ใช้นั่งร้านบันไดที่มีราวจับแทนบันไดพาด · (อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล) สวมหมวกนิรภัยและรองเท้าหุ้มส้นพื้นยาง	ช่างซ่อมบำรุง 2 คน
5. ติดตั้งเชือกนิรภัยแนวราบ และวางทางเดินชั่วคราวพาดบนแป	พลัดตกระหว่างติดตั้งเพราะยังไม่มีจุดคล้อง · เหยียบแผ่นหลังคาแล้วทะลุ	(วิศวกรรม) ยึดปลายเชือกนิรภัยกับโครงสร้างที่มั่นคง แข็งแรง และปลอดภัยตามข้อ 4 · (วิศวกรรม) วางทางเดินชั่วคราวคร่อมแนวแปก่อนเดินเข้าพื้นที่ · (บริหาร) ห้ามเหยียบแผ่นหลังคาโดยตรง · (อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล) คล้องสายรัดตัวนิรภัยตลอดเวลาตามข้อ 9	ช่างซ่อมบำรุงคนที่ 1
6. รื้อสกรูยึด ถอดแผ่นเก่า และส่งลงพื้น	แผ่นเก่าแตกคามือ · แผ่นและสกรูตกใส่คนด้านล่าง · ช่องเปิดหลังถอดแผ่น	(วิศวกรรม) ปิดช่องเปิดด้วยฝาปิดที่แข็งแรงทันทีตามข้อ 10 · (วิศวกรรม) ใช้เชือกและถุงผ้าส่งของขึ้นลงแทนการโยน ตามข้อ 16 · (บริหาร) ใส่สกรูลงกล่องทันที · (อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล) สวมถุงมือกันบาด	ช่างซ่อมบำรุง 2 คน
7. ยกแผ่นใหม่ขึ้น วางตำแหน่ง และยึดสกรู	แผ่นใหม่ปลิวตามลมขณะยก · เสียการทรงตัวขณะประคองแผ่น	(บริหาร) ยกทีละแผ่นโดยใช้เชือกนำ และหยุดยกเมื่อลมแรงขึ้น · (บริหาร) สองคนต่อหนึ่งแผ่น คนหนึ่งประคอง คนหนึ่งยึดสกรู · (วิศวกรรม) ยืนและคุกเข่าบนทางเดินชั่วคราวเท่านั้น	ช่างซ่อมบำรุง 2 คน
8. เก็บเครื่องมือ ลงจากหลังคา ปลดเขตกั้น และส่งคืนพื้นที่	ลืมเครื่องมือค้างบนหลังคาแล้วตกลงมาภายหลัง · เปิดสายพานขณะยังมีคนอยู่ด้านบน	(บริหาร) นับเครื่องมือเข้าออกด้วยรายการเดียวกัน · (บริหาร) ปลดเขตกั้นและเปิดสายพานหลังผู้ควบคุมงานยืนยันว่าทุกคนลงถึงพื้น · (บริหาร) ลงชื่อปิดงานท้ายใบ	ผู้ควบคุมงาน

ท้ายใบ

บทบาท	ชื่อ	ลายมือชื่อ	วันที่
ผู้จัดทำ (หัวหน้างาน)
ผู้ปฏิบัติงาน 1
ผู้ปฏิบัติงาน 2
จป. ที่ร่วมทบทวน
ผู้อนุมัติ

อ่านใบตัวอย่างทีละช่อง ว่าทำไมกรอกแบบนั้น

หัวใบระบุความสูง 7 เมตร และความลาดชัน 20 องศา เพราะสองค่านี้เปลี่ยนข้อกฎหมายที่ใช้ ความสูงตั้งแต่ 2 เมตรขึ้นไปทำให้งานนี้เข้านิยามการทำงานในที่สูงตามข้อ 1 ความสูงตั้งแต่ 4 เมตรขึ้นไปดึงข้อ 9 เข้ามา ส่วนความลาดชันเกิน 15 องศาแต่ไม่เกิน 30 องศา และพื้นระดับที่เอียงสูงตั้งแต่ 2 เมตรขึ้นไป ทำให้เข้าข้อ 15 ซึ่งกำหนดให้จัดนั่งร้านที่เหมาะสม หรือเข็มขัดนิรภัยและเชือกนิรภัยหรือสายช่วยชีวิตพร้อมอุปกรณ์ หรือมาตรการป้องกันการพลัดตกอื่นใดที่เหมาะสม

ช่องอุปกรณ์หลักมีคู่มือผู้ผลิตอยู่ด้วย เพราะข้อ 3 กำหนดไว้ตรงตัว ข้อ 3 กำหนดว่าในการประกอบ การติดตั้ง การตรวจสอบ และการใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายจากการตกจากที่สูง ให้นายจ้างปฏิบัติตามรายละเอียดคุณลักษณะและคู่มือการใช้งานที่ผู้ผลิตกำหนดไว้ หากไม่มี ต้องให้วิศวกรซึ่งได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมจัดทำขึ้นเป็นหนังสือ ค่าจำกัดของอุปกรณ์จึงต้องยกมาจากคู่มือของรุ่นที่ใช้จริง

ขั้นที่ 1 เริ่มที่การสำรวจ ไม่ได้เริ่มที่การขึ้นหลังคา เพราะการระบุอันตรายตามข้อ 2 เกิดก่อนลงมือ อันตรายที่ทำให้คนเสียชีวิตมากที่สุดในงานหลังคาโรงงานคือแผ่นโปร่งแสงที่ฝุ่นและสีจับจนกลมกลืนกับแผ่นเหล็ก การทำเครื่องหมายตำแหน่งแผ่นทุกแผ่นลงผังตั้งแต่อยู่บนพื้น จึงเป็นมาตรการที่ราคาถูกที่สุดในใบนี้

ขั้นที่ 2 มีเกณฑ์หยุดงานเป็นบรรทัดของตัวเอง เพราะข้อ 11 เขียนไว้เป็นข้อห้าม ข้อ 11 กำหนดให้นายจ้างมิให้ลูกจ้างทำงานในที่สูงนอกอาคารหรือพื้นที่เปิดโล่งในขณะที่มีพายุ ลมแรง ฝนตกหรือฟ้าคะนอง เว้นแต่มีเหตุจำเป็นเพื่อให้เกิดความปลอดภัยหรือบรรเทาเหตุอันตราย โดยต้องจัดให้มีมาตรการเพื่อความปลอดภัยของลูกจ้าง

ตัวบทไม่ได้กำหนดความเร็วลมเป็นตัวเลข ค่าที่ได้ยินกันหน้างานมาจากคู่มือผู้ผลิตหรือมาตรฐานสากล ถ้าจะใส่ตัวเลขลงในใบ ให้ระบุกำกับว่ามาจากคู่มือรุ่นใด

ขั้นที่ 3 อยู่ก่อนการขึ้นหลังคา เพราะของตกเป็นอันตรายที่ตกกับคนอื่น ข้อ 17 กำหนดให้นายจ้างกำหนดเขตอันตรายในบริเวณที่อาจมีการกระเด็น ตกหล่น หรือพังทลายของวัสดุสิ่งของ ติดป้ายเตือนอันตราย พร้อมทั้งจัดให้มีมาตรการควบคุมดูแลจนกว่างานจะแล้วเสร็จ ถ้อยคำนี้เป็นเหตุผลที่ใบตัวอย่างเขียนการปลดเขตกั้นไว้ในขั้นที่ 8

ขั้นที่ 5 วางชั้นวิศวกรรมไว้เหนือชั้นอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลอย่างตั้งใจ ทางเดินชั่วคราวที่พาดคร่อมแนวแปทำให้คนไม่ตกตั้งแต่แรก ส่วนสายรัดตัวนิรภัยทำงานหลังคนตกไปแล้ว จึงเหลือเรื่องแรงกระชากและระยะตกที่ต้องคำนวณต่อ ดูได้ที่ คำนวณระยะปลอดภัยใต้จุดยึด

จุดยึดในใบนี้ใช้ถ้อยคำตามข้อ 4 ซึ่งกำหนดว่าเมื่อให้ลูกจ้างใช้เข็มขัดนิรภัยและเชือกนิรภัยหรือสายช่วยชีวิต นายจ้างต้องจัดทำจุดยึดตรึงไว้กับส่วนหนึ่งส่วนใดของอาคารหรือโครงสร้างอื่นใดที่มีความมั่นคง แข็งแรง และปลอดภัยต่อการใช้งาน กฎกระทรวงไม่ได้กำหนดค่าแรงยึดเป็นตัวเลข ค่าที่วงการอ้างถึงมาจากมาตรฐานสากล ดูได้ที่ เกณฑ์จุดยึดและการทดสอบประจำปี

ขั้นที่ 6 มีมาตรการปิดช่องเปิดทันที เพราะช่องเปิดเกิดจากงานของเราเอง ข้อ 10 กำหนดว่าในกรณีที่มีปล่องหรือช่องเปิดซึ่งอาจทำให้ลูกจ้างพลัดตก นายจ้างต้องจัดทำฝาปิดที่แข็งแรง ราวกั้น รั้วกันตก หรือแผงทึบตามข้อ 6 พร้อมทั้งติดป้ายเตือนอันตรายให้เห็นได้อย่างชัดเจน

ราวกั้นหรือรั้วกันตกที่ข้อ 6 อ้างถึง ต้องสูงไม่น้อยกว่า 90 เซนติเมตร แต่ไม่เกิน 1.10 เมตร ส่วนแผงทึบที่ใช้แทนต้องสูงไม่น้อยกว่า 90 เซนติเมตร ค่าเหล่านี้กฎหมายไทยกำหนด อ้างในใบได้ตรง ๆ ส่วนการส่งของด้วยเชือกและถุงผ้ามาจากข้อ 16 ที่ให้จัดอุปกรณ์ที่เหมาะสมในการลำเลียงวัสดุขึ้นลงจากที่สูง

ช่องผู้รับผิดชอบไม่มีคำว่าทุกคนอยู่เลย เพราะมาตรการที่เป็นของทุกคน มักกลายเป็นของไม่มีใคร การกั้นเขตด้านล่างเป็นงานของ จป. กับหัวหน้าไลน์ ส่วนการคล้องสายรัดตัวนิรภัยเป็นของช่างบนหลังคา

กรอกครบ แต่ทำไมยังคุมการตกไม่ได้

1. ใบเดียวคลุมทั้งอาคาร ใบที่เขียนว่างานซ่อมหลังคาอาคารผลิต ใช้ได้กับทุกจุดทุกวัน จึงไม่ได้บอกอะไรเลยเกี่ยวกับแผ่นโปร่งแสงตรงแนวสายพานที่ 3 แก้ด้วยการล็อกขอบเขตที่หัวใบให้เหลืองานเดียว

2. เขียนช่องอันตรายว่าตกจากที่สูง คำนี้เป็นชื่อหมวด ไม่ใช่อันตรายที่ระบุได้ตามข้อ 2 เขียนเป็นเหตุการณ์แทนว่า เหยียบแผ่นโปร่งแสงที่มองไม่เห็นแล้วทะลุลงพื้นโรงงาน แล้วมาตรการที่ตามมาจะตรงเป้าเอง

3. ช่องมาตรการมีแต่ชั้นสุดท้าย แถวที่เขียนเพียงว่าสวมสายรัดตัวนิรภัย แปลว่ายังไม่ได้พิจารณาว่าตัดงานออกได้ไหม เปลี่ยนวิธีได้ไหม หรือกั้นด้วยของแข็งได้ไหม

4. หยิบใบเก่ามาแก้วันที่ เปลี่ยนวัสดุ อุปกรณ์ หรือทีมช่าง ทำให้อันตรายเปลี่ยนตาม การแก้เฉพาะวันที่จึงเท่ากับไม่ได้ระบุอันตรายของงานใหม่

5. เก็บใบไว้ในแฟ้ม ไม่ได้ชี้แจงก่อนขึ้นทำงาน ข้อ 2 กำหนดให้อบรมหรือชี้แจงให้ลูกจ้างทราบก่อนเริ่มปฏิบัติงาน การอ่านใบให้ทีมฟัง 5 นาทีที่เชิงบันไดแล้วลงลายมือชื่อท้ายใบ จึงเป็นทั้งการปฏิบัติตามข้อ 2 และเป็นหลักฐานในตัวเอง

เช็คลิสต์ก่อนรับใบวิเคราะห์งานไปใช้

ตรวจ 8 ข้อนี้ก่อนอนุมัติใบใดก็ตามสำหรับงานบนที่สูง

• หัวใบระบุงานเดียว จุดเดียว วันที่และช่วงเวลาชัดเจน
• ระบุความสูงจากพื้นและความลาดชัน เพื่อชี้ว่าข้อใดของกฎกระทรวงใช้กับงานนี้
• ผู้ที่จะขึ้นทำงานจริงร่วมจัดทำและลงลายมือชื่อครบทุกคน
• ขั้นตอนงานเรียงตามเวลาจริง ตั้งแต่ก่อนขึ้นจนถึงส่งคืนพื้นที่
• ทุกแถวมีมาตรการที่ไม่ใช่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลอย่างน้อยหนึ่งข้อ
• งานที่สูงตั้งแต่ 4 เมตรขึ้นไป มีทั้งอุปกรณ์ป้องกันการตกและการใช้เชือกนิรภัยตลอดเวลาตามข้อ 9
• มีเกณฑ์หยุดงานเมื่อมีพายุ ลมแรง ฝนตก หรือฟ้าคะนอง ตามข้อ 11 พร้อมชื่อผู้มีอำนาจตัดสิน
• มีบันทึกตรวจสภาพอุปกรณ์ก่อนใช้งานตามข้อ 5 แนบหรืออ้างถึงในใบ

งานที่ผู้รับเหมาเข้ามาทำ ให้รับใบมาทบทวนกับหน้างานจริงอีกรอบ เพราะจุดยึดและเส้นทางขึ้นลงเป็นข้อมูลของเจ้าของพื้นที่ แล้วชี้แจงร่วมกันก่อนเริ่มงานตามข้อ 2

สรุป

• ข้อ 2 กำหนดองค์ประกอบขั้นต่ำสามอย่าง คือ การระบุอันตราย การวางแผนการปฏิบัติงาน และการป้องกันและควบคุมอันตราย ซึ่งตรงกับสามช่องหลักของใบวิเคราะห์งาน
• ใบหนึ่งใบผูกกับงานเดียว จุดเดียว ช่วงเวลาเดียว หัวใบที่ระบุความสูงและความลาดชันชี้ว่าข้อใดของกฎกระทรวงใช้กับงานนี้
• ค่าที่กฎหมายไทยกำหนดชัด ได้แก่ ความสูง 2 เมตรและ 4 เมตร ราวกันตกสูง 90 เซนติเมตรถึง 1.10 เมตร และมุมของที่ลาดชันตามข้อ 15 ส่วนค่าแรงยึดและความเร็วลมมาจากมาตรฐานสากลหรือคู่มือผู้ผลิต
• ใบที่ใช้ได้จริงต้องผ่านสามด่าน คือ ผู้ทำงานร่วมเขียน ชี้แจงก่อนขึ้นทำงาน และเก็บสำเนาไว้ให้ตรวจสอบได้

เลือกงานที่ทำบ่อยหนึ่งงาน แล้วเรียงขั้นตอนกับช่างที่ทำงานจริง คุณค่าของใบอยู่ที่มาตรการซึ่งตรงกับหน้างาน ไม่ใช่ถ้อยคำสวยงาม จากนั้นกำหนดเจ้าของตาม รอบทบทวนใบวิเคราะห์งาน และเชื่อมผลกับ มาตรา 32

---

อ้างอิง

• กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานฯ ในสถานที่ที่มีอันตรายจากการตกจากที่สูงและที่ลาดชันฯ พ.ศ. 2564
• เทมเพลตใบวิเคราะห์งานเพื่อความปลอดภัยฉบับทั่วไป
• คำนวณระยะปลอดภัยใต้จุดยึด
• เกณฑ์จุดยึดและการทดสอบประจำปี
• เช็คลิสต์ตรวจนั่งร้านก่อนใช้