Permit to Work ที่อับอากาศ — 7 ขั้นตอน + 4 ผู้รับผิดชอบ

ที่อับอากาศคืองานที่จัดเป็น "high-risk" อันดับต้น ๆ ของกฎหมายไทย เคสจริงในประเทศที่ตายกัน 2-3 คนพร้อมกันแทบทุกครั้ง มีจุดร่วมเดียวกัน คือไม่มีระบบ permit หรือ permit ไม่ครบ — ใครก็ลงได้ ลงไปแล้วไม่มีใครรู้ว่าใครอยู่ในนั้น

กฎหมายไทยจึงไม่ได้บอกว่า "ควรมี" — แต่บอกว่า "ห้ามให้ลูกจ้างเข้าที่อับอากาศ เว้นแต่ได้รับอนุญาตจากผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการอนุญาต" ตามข้อ 3 ของกฎกระทรวง พ.ศ. 2562

หลายคนที่เพิ่งรับงาน "ผู้อนุญาต" หรือ "ผู้ควบคุมงาน" เจอแบบฟอร์ม permit แล้วงง — กรอกตรงไหน ใครเซ็นก่อน เซ็นแล้วต้องเอาไปติดที่ไหน ยกเลิกตอนไหน ลองดูทีละขั้นกัน

ภาพรวม — Permit คืออะไร ทำไมต้องมี

Permit to Work (หนังสืออนุญาตทำงาน) ในที่อับอากาศ ไม่ใช่กระดาษราชการที่ออกเพื่อให้ครบเงื่อนไขกฎหมาย แต่เป็น เครื่องมือควบคุมการเข้าทำงาน — เปรียบได้กับ "การสัญญาทางความปลอดภัย" ระหว่าง 4 ฝ่าย ว่าก่อนใครจะลงไป งานทุกอย่างที่ต้องเตรียม (วัดอากาศ ระบายอากาศ ติดป้าย เตรียม rescue) ต้องเสร็จ + ลงนามรับรองครบ

กฎกระทรวง พ.ศ. 2562 บังคับว่านายจ้างคือผู้รับผิดชอบในการอนุญาตทำงานในที่อับอากาศ และมอบหมายเป็นหนังสือให้ลูกจ้างที่ผ่านการอบรมตามข้อ 20 เป็น "ผู้อนุญาต" แทนได้

และทุกครั้งที่จะให้ลูกจ้างเข้าที่อับอากาศ — ต้องออกหนังสืออนุญาตทุกครั้ง มีรายละเอียดอย่างน้อย 12 ข้อ พร้อมปิดสำเนาไว้ที่ทางเข้าให้เห็นชัดเจนตลอดเวลาที่ทำงาน

ก่อนเข้าใจ permit ให้แน่น แนะนำอ่านพื้นฐานก่อนที่ ที่อับอากาศคืออะไร — คำว่า "ที่อับอากาศ" ในกฎหมายครอบคลุมแค่ไหน

4 บทบาทผู้เกี่ยวข้อง — ใครทำอะไร อบรมกี่ชั่วโมง

กฎหมายแบ่งคนที่เกี่ยวกับงานในที่อับอากาศเป็น 4 บทบาท (roles) ไม่ใช่ตำแหน่งหรือยศ — คนเดียวอาจอบรมหลายระดับและสวมหลายหมวกได้ แต่ในงานหนึ่ง ๆ ห้ามทำหน้าที่ซ้อนกันจน rescue ไม่ทัน

บทบาท	ทำอะไร	อบรมขั้นต่ำ	อ้างอิง
(1) ผู้อนุญาต	ตรวจความพร้อมก่อนงาน + เซ็น permit + สั่งยกเลิก permit	7 ชม. (ทฤษฎี 5 + ปฏิบัติ 2)	ประกาศกรมฯ ข้อ 8
(2) ผู้ควบคุมงาน	จัดทำแผน · ชี้แจง · ตรวจ PPE · สั่งหยุดงาน · ขอยกเลิก permit	12 ชม. (ทฤษฎี 9 + ปฏิบัติ 3)	ประกาศกรมฯ ข้อ 9
(3) ผู้ช่วยเหลือ (Standby/Rescuer)	เฝ้าทางเข้าตลอด · ติดต่อสื่อสาร · ช่วยเหลือนำผู้ปฏิบัติออก	18 ชม. (ทฤษฎี 12 + ปฏิบัติ 6 รวม CPR)	ประกาศกรมฯ ข้อ 10
(4) ผู้ปฏิบัติงาน	ลงไปทำงานในที่อับอากาศ ตามแผน + ใต้การควบคุมของ (2)	12 ชม. (ทฤษฎี 9 + ปฏิบัติ 3)	ประกาศกรมฯ ข้อ 11

ที่ต้องเข้าใจให้ตรงคือ — เลข 7/12/18/12 นี้คือ "ระยะเวลาขั้นต่ำ" ตามประกาศกรมฯ 2563 หน่วยฝึกอบรมอาจจัดยาวกว่าได้ แต่ห้ามต่ำกว่า · และทั้ง 4 บทบาท ต้องผ่านการอบรม ดับเพลิงขั้นต้น ก่อนเข้าหลักสูตรอับอากาศ ตามข้อ 15 ของประกาศกรมฯ

เรื่องที่หลายโรงงานพลาด — บางที่ส่งหัวหน้างานไปอบรมแค่ 12 ชม. แล้วใช้เป็น "ผู้อนุญาต" — ใช้ได้ เพราะ 12 > 7 ครอบคลุมเนื้อหา · แต่ถ้าส่งไปอบรมแค่ 7 ชม. (หลักสูตรผู้อนุญาต) จะกลับมาเป็นผู้ควบคุมงานหรือผู้ช่วยเหลือ ไม่ได้ — ต้องอบรมระดับนั้น ๆ แยก

ต้องการให้ผู้อนุญาตของคุณผ่านอบรม 7 ชั่วโมงและเซ็น permit ได้ตามกฎหมาย? Safety Station เปิดหลักสูตร ผู้อนุญาตทำงานในที่อับอากาศ 7 ชั่วโมง ตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2562 + ประกาศกรม พ.ศ. 2563 พร้อมวุฒิบัตรที่ใช้เป็นหลักฐานต่อกรมสวัสดิการฯ ได้ · ดูรายละเอียดและจองรอบอบรม

ผู้ควบคุมงานในข้อ 8 ของกฎกระทรวง พ.ศ. 2562 มีหน้าที่ชัดเจน 4 ข้อ — จัดทำแผน · ชี้แจง · ควบคุมการใช้ PPE · สั่งหยุดงานทันทีเมื่อมีเหตุ

ส่วนผู้ช่วยเหลือ ตามข้อ 9 (2) ต้องอยู่พร้อมอุปกรณ์ช่วยเหลือและช่วยชีวิตที่เหมาะสมกับลักษณะงาน คอยเฝ้าดูแลบริเวณทางเข้าออกตลอดเวลา + ติดต่อสื่อสารกับผู้ที่อยู่ข้างในได้

เตรียมการก่อนออก permit

ก่อนจะกรอก permit ออกได้ ต้องมีของพร้อม 3 ชุดบนโต๊ะก่อน

ชุดที่ 1 — เอกสารสิทธิ์ของบุคคล

• หนังสือมอบหมายเป็น "ผู้อนุญาต" จากนายจ้าง (ตามข้อ 17 — เก็บไว้ที่สถานประกอบกิจการ ให้พนักงานตรวจฯ ตรวจได้)
• ใบรับรองอบรมของ 4 บทบาท ทั้งหมดที่จะใช้ในงานวันนั้น (และต้องยังไม่หมดอายุ 5 ปี — ดูข้อ "ทบทวน 5 ปี" ด้านล่าง)
• ใบรับรองแพทย์ ของผู้ปฏิบัติงานทุกคน ตามข้อ 4 ของกฎกระทรวง — ห้ามให้คนที่เป็นโรคทางเดินหายใจ โรคหัวใจ หรือโรคที่แพทย์เห็นว่าเข้าที่อับอากาศแล้วเสี่ยง เข้าไป

ชุดที่ 2 — เครื่องมือตรวจวัด + ระบายอากาศ

• เครื่องตรวจวัดแก๊ส (gas detector) ที่ calibrate ภายในรอบการสอบเทียบ
• พัดลมระบายอากาศ + ท่อ flexible
• อุปกรณ์ PPE — SCBA / air-line / harness / 5-point + ระบบ retrieval สำหรับผู้ปฏิบัติ
• อุปกรณ์ช่วยเหลือ — tripod, winch, stretcher, ชุดปฐมพยาบาล + AED

ชุดที่ 3 — เอกสารงาน

• JSA / Risk Assessment ของงานนั้น ๆ
• แบบฟอร์ม permit เปล่า
• ป้าย "ที่อับอากาศ อันตราย ห้ามเข้า" — ตามข้อ 2 ของกฎกระทรวง ต้องมีติดที่ทางเข้าออกที่อับอากาศทุกแห่งอยู่แล้ว แต่ก่อนเริ่มงานต้องเช็คว่าป้ายยังอยู่ + อ่านได้ชัด

ขั้นตอน step-by-step ก่อนเข้า — 7 ขั้น

ขั้นที่ 1: ระบุที่อับอากาศ + ขอบเขตงาน

ผู้ควบคุมงานเริ่มจาก "งานวันนี้คือเข้าไปทำอะไร ในจุดไหนของถัง/หลุม/ท่อ" — ระบุเป็นพิกัดที่ชัดเจน เช่น "Tank T-101 ชั้นล่าง" ไม่ใช่แค่ "ถังน้ำมัน" ในโรงงาน

ขอบเขตเวลาก็ต้องชัด — กี่โมงเริ่ม กี่โมงสิ้นสุด · permit หนึ่งใบใช้ได้ภายในกะนั้น ๆ เท่านั้น ห้าม "ใช้ permit เดิมต่อกะเย็น" (ดูเรื่อง "การต่ออายุ" ด้านล่าง)

ขั้นที่ 2: ประเมินอันตราย

ใช้ผลจาก JSA + ดูสภาพหน้างาน — มี hot pipe ใกล้ไหม · ผนังต่อกับถังอื่นไหม · มีโอกาส energy/สาร รั่วเข้ามาในระหว่างทำงานไหม (ถ้ามี ต้องปิดกั้นตามข้อ 11)

อันตรายทุกข้อที่ระบุได้ จะลงในช่อง (7) ของ permit — "อันตรายที่ลูกจ้างอาจได้รับ และวิธีการปฏิบัติตน + วิธีหลีกหนีภัย"

ขั้นที่ 3: วัดบรรยากาศก่อนเข้า

ตามข้อ 6 ของกฎกระทรวง — นายจ้างต้องจัดให้มีการตรวจวัด บันทึกผล และประเมินสภาพอากาศก่อนให้ลูกจ้างเข้าทำงาน + ในระหว่างที่ลูกจ้างทำงาน

มาตรฐานคือ — ตรวจว่าไม่มี "บรรยากาศอันตราย" คือ O2 อยู่ระหว่าง 19.5%-23.5% โดยปริมาตร, สารติดไฟต่ำกว่า 10% LEL, และไม่เกินมาตรฐานสารเคมีอันตราย

ตรวจแล้วบันทึกผลทุกครั้ง — เก็บไว้อย่างน้อย 1 ปี และยกผลที่วัดได้ ลงในช่อง (8) ของ permit "ผลการประเมินสภาพอันตรายและบรรยากาศอันตราย"

อ่านรายละเอียดก๊าซที่ต้องตรวจได้ที่ 4 ก๊าซต้องตรวจก่อนเข้า — O2, LEL, CO, H2S

ขั้นที่ 4: ระบายอากาศ + ตัดแยกพลังงาน

ถ้าวัดแล้วยังมีบรรยากาศอันตราย ห้ามให้ใครเข้า · ต้องทำให้อากาศปลอดภัยก่อน — โดยการระบายอากาศ (mechanical ventilation) หรือมาตรการอื่น แล้วตรวจวัดซ้ำให้ผ่านเกณฑ์

พร้อมกันนี้ — ตัดแยกพลังงาน (LOTO) ของท่อ/วาล์ว/สายไฟ ที่อาจรั่วเข้าพื้นที่ระหว่างทำงาน + ปิดกั้นช่องโพรง/หลุม/ถังเปิดอื่น ๆ ที่อยู่ติดกัน (ตามข้อ 10-11)

ขั้นที่ 5: ติดป้าย + กั้นพื้นที่

ป้าย "ที่อับอากาศ อันตราย ห้ามเข้า" ขนาดมองเห็นได้ชัด ติดที่ทางเข้าออกทุกแห่ง — เป็นกฎหมายขั้นพื้นฐานตามข้อ 2 ที่ต้องมีตลอดอยู่แล้ว · ก่อนเริ่มงานจริง กั้นพื้นที่รอบทางเข้า ห้ามคนไม่เกี่ยวข้องเข้ามาในรัศมีงาน

ห้ามสูบบุหรี่ ห้ามนำอุปกรณ์จุดไฟเข้าที่อับอากาศ — แสดงป้ายห้ามไว้ที่ทางเข้าด้วย ตามข้อ 13

ขั้นที่ 6: ออก permit + เซ็น 4 ลายเซ็น

ผู้ขออนุญาต (มักเป็นผู้ควบคุมงาน) กรอกแบบฟอร์มให้ครบ 12 ข้อ → ส่งให้ผู้อนุญาตตรวจสอบที่หน้างาน → ผู้อนุญาตเซ็นในช่อง (11) → ปิดสำเนาที่ทางเข้า ตามข้อ 19 (ต้นฉบับเก็บที่สถานประกอบกิจการ)

ขั้นที่ 7: ตรวจสุขภาพ + ยืนยันใบรับรองแพทย์

ก่อนคนแรกเข้า — ตรวจสุขภาพหน้างานเบื้องต้น (ชีพจร ความดัน อุณหภูมิ) · ยืนยันว่าใบรับรองแพทย์ของผู้ปฏิบัติงานทุกคน ระบุว่าเข้าที่อับอากาศได้

ผลนี้ลงในช่อง (12) "ผลการตรวจสุขภาพของลูกจ้างที่ทำงานในที่อับอากาศโดยมีใบรับรองแพทย์"

12 ข้อในใบ permit — ครบหรือไม่ครบดูจากนี่

ตามข้อ 18 ของกฎกระทรวง พ.ศ. 2562 — หนังสืออนุญาตให้ลูกจ้างทำงานในที่อับอากาศ ต้องมีรายละเอียดอย่างน้อยดังนี้

1. ที่อับอากาศที่อนุญาตให้เข้าไปทำงาน (ระบุพิกัด/หมายเลข tank/หลุม)
2. วัน เวลาในการทำงาน (เริ่ม-สิ้นสุด)
3. งานที่ให้ลูกจ้างเข้าไปทำ (เนื้องาน scope)
4. ชื่อลูกจ้างที่อนุญาตให้เข้าไปทำงาน
5. ชื่อผู้ควบคุมงาน (ตามข้อ 8)
6. ชื่อผู้ช่วยเหลือ (ตามข้อ 9 (2))
7. อันตรายที่ลูกจ้างอาจได้รับ + วิธีปฏิบัติตน + วิธีช่วยเหลือออก + วิธีหลีกหนีภัย
8. ผลการประเมินสภาพอันตราย + บรรยากาศอันตราย (ค่า O2, LEL, ก๊าซพิษ พร้อมเวลาที่วัด)
9. มาตรการความปลอดภัยที่เตรียมไว้ก่อนงาน (ระบายอากาศ LOTO ปิดกั้น ฯลฯ)
10. อุปกรณ์ PPE + อุปกรณ์ช่วยเหลือและช่วยชีวิตที่จะใช้
11. ชื่อ + ลายมือชื่อผู้ขออนุญาต และชื่อ + ลายมือชื่อผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการอนุญาต (ตามข้อ 17)
12. ผลการตรวจสุขภาพของลูกจ้าง + ใบรับรองแพทย์

ใบ permit ที่ดี — แต่ละช่องเขียนชัด อ่านออก ไม่ใช่ติ๊กเฉย ๆ · เพราะถ้าเกิดเหตุ พนักงานตรวจฯ จะเปิดสำเนาที่ปิดอยู่หน้าทางเข้ามาดู และนี่จะเป็นหลักฐานชั้นต้นว่าผู้รับผิดชอบทำหน้าที่ตามกฎหมายครบหรือไม่

ขั้นตอนระหว่างทำงาน (during entry)

ออก permit เสร็จไม่ใช่จบ — งานหนักจริงคือช่วงทำงาน

• continuous monitoring — เครื่องวัดแก๊สเปิดทิ้งไว้ในจุดทำงาน ไม่ใช่วัดทีเดียวก่อนเข้าแล้วเก็บ · ถ้าค่าออกนอกเกณฑ์ ผู้ควบคุมงานสั่งหยุดงานทันทีตามข้อ 8 (4) + นำคนออก + ค้นหาสาเหตุ
• ผู้ช่วยเหลือเฝ้าตลอด — ไม่ลุกไปทำธุระ ไม่ตอบโทรศัพท์เกินสองนาที — หน้าที่เดียวคือเฝ้าคนข้างใน
• ห้าม hot work ในที่อับอากาศ — ตามข้อ 16 ห้ามทำงานที่ก่อให้เกิดความร้อน/ประกายไฟ (เชื่อม เผา ขัด เจาะ) และห้ามใช้สารระเหยง่าย/สารพิษ/สารไวไฟ · ยกเว้นกรณีนายจ้างจัดมาตรการความปลอดภัยตามกฎกระทรวงนี้ครบ

• สำเนา permit ปิดที่ทางเข้า — เห็นได้ชัดตลอดเวลาที่ทำงาน · ถ้าฝนตกลมพัดสำเนาหาย ต้องพิมพ์ใหม่ ห้ามปล่อย

ลูกจ้างมีสิทธิปฏิเสธงาน — ตามวรรคท้ายของข้อ 16 ผู้ปฏิบัติงานปฏิเสธการทำงานในคราวใดก็ได้ หากเห็นว่าไม่มีมาตรการรองรับ — ผู้อนุญาตและผู้ควบคุมงานต้องเข้าใจสิทธินี้ ไม่บีบให้ลง

การยกเลิก permit — ทำเมื่อไหร่ ทำยังไง

ยกเลิก permit ทำได้ 3 กรณี:

กรณีที่ 1 — งานเสร็จตามแผน (close-out ปกติ)

• ผู้ควบคุมงานนับคนออกครบทุกคน + ตรวจเครื่องมือ/อุปกรณ์เอาออกหมด
• ผู้อนุญาตเซ็นปิด permit ในช่อง "ยกเลิก/สิ้นสุด" (ถ้าแบบฟอร์มมี — ถ้าไม่มี ให้เขียนเพิ่มเอง)
• ถอดสำเนาที่ทางเข้า · เก็บต้นฉบับเข้าแฟ้มที่สถานประกอบกิจการ

กรณีที่ 2 — มีเหตุที่อาจก่ออันตราย (ระหว่างทำงาน)

• ตามข้อ 8 (4) ของกฎกระทรวง — ผู้ควบคุมงาน "สั่งให้หยุดการทำงานไว้ชั่วคราวในทันที" + ถ้าจำเป็น "ขอให้ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการอนุญาตตามข้อ 17 ยกเลิกการอนุญาต"

• ตัวอย่างเหตุ — ค่าก๊าซขึ้น, อุปกรณ์ตรวจวัดเสีย, ผู้ปฏิบัติบาดเจ็บ, ฝนตกแรง, ไฟดับ, ต้นทาง upstream เปิดวาล์ว

กรณีที่ 3 — หมดเวลาตามที่เขียนใน permit

• Permit หมดอายุตามเวลาในช่อง (2) — ห้ามใช้ต่อ · ถ้างานยังไม่เสร็จ ต้องออก permit ใหม่ ไม่ใช่ "ขีดเลขใหม่"

การต่ออายุ permit

หลักง่าย ๆ — กฎกระทรวง พ.ศ. 2562 ไม่มี "การต่ออายุ permit" เป็นข้อกฎหมายชัด · ในทางปฏิบัติคือ permit หนึ่งใบ ใช้กับงานหนึ่งช่วงเวลา · ถ้าจะทำต่อกะถัดไป หรือทำต่อพรุ่งนี้ → ออก permit ใหม่ เสมอ

เหตุผล — บรรยากาศในที่อับอากาศเปลี่ยนตามเวลา (อุณหภูมิ ความชื้น สารระเหย) · permit ใหม่บังคับให้กลับมาวัดแก๊สใหม่ + ตรวจสุขภาพคนใหม่ ก่อนเข้า

ถ้าระบบของบริษัทเขียนช่อง "Permit Renewal" ไว้ในแบบฟอร์ม — ใช้ได้ แต่ต้อง วัดแก๊สใหม่ + เซ็นใหม่ + ปิดสำเนาใหม่ ทุกครั้ง ไม่ใช่แค่เปลี่ยนเวลา

การทบทวนใบรับรองอบรม — ทุก 5 ปี

ตามข้อ 14 ของประกาศกรมฯ 2563 — ลูกจ้างที่ผ่านอบรม 4 บทบาทตามข้อ 8-12 ต้องเข้า หลักสูตรทบทวน 3 ชม. (ภาคทฤษฎี) ทุก 5 ปี · จัดให้แล้วเสร็จภายใน 30 วันก่อนครบกำหนด 5 ปี

ถ้านายจ้างไม่จัดทบทวนทันใน 5 ปี — ต้องส่งกลับไปอบรม เต็มหลักสูตรใหม่ ทั้งทฤษฎีและปฏิบัติ ไม่ใช่แค่ 3 ชม. ทบทวน

จุดที่หลายโรงงานพลาด — ใบรับรองที่หมดอายุไปแล้ว 5 ปี เอามาใช้เซ็น permit ไม่ได้ · ก่อนออก permit ผู้อนุญาตควรตรวจวันที่ออกใบรับรองทุกคนที่จะลงงานวันนั้นว่ายังอยู่ในรอบ

ข้อควรระวัง — เรื่องที่เจอบ่อยที่สุด

• ใช้ permit เก่ามา reuse — ขีดเลขเดิม เขียนเลขใหม่ทับ · ผิดทันที · ต้องออกใบใหม่ทุกครั้ง
• ผู้อนุญาตเซ็นโดยไม่ลงไปดูหน้างาน — ข้อ 17 บอกว่านายจ้างมอบหมายเป็นหนังสือให้คน ๆ นั้นเป็นผู้รับผิดชอบ — ถ้าเซ็นจากในออฟฟิศโดยไม่ได้ตรวจที่หน้างาน เกิดเหตุแล้วตอบยาก
• คนเดียวสวมหลายหมวกพร้อมกัน — ผู้ควบคุมงาน + ผู้ช่วยเหลือ คนเดียวกัน ขัดกับเจตนารมณ์ของกฎหมาย (ข้อ 8 + ข้อ 9 แยกบทบาทกัน) · ผู้ช่วยเหลือต้องเฝ้าทางเข้าไม่ขยับ · ผู้ควบคุมงานต้องเดินตรวจหน้างาน · เป็นคนเดียวกันไม่ได้ในทางปฏิบัติ
• ลืมปิดสำเนาที่ทางเข้า — เก็บเข้าแฟ้มเรียบร้อยตั้งแต่ตอนเริ่มงาน · ผิดข้อ 19 ทันที — สำเนาต้องอยู่ที่ทางเข้าตลอดเวลาที่ทำงาน
• ผู้ปฏิบัติงานไม่ผ่านอบรมดับเพลิงขั้นต้น — ตามข้อ 15 ของประกาศกรมฯ 2563 ต้องผ่านดับเพลิงขั้นต้นก่อนเข้าหลักสูตรอับอากาศ · หลายที่ส่งไปอบรมอับอากาศโดยไม่มี cert ดับเพลิง ใบรับรองที่ออกมาจะใช้อ้างไม่ได้
• กรอกข้อ (7) สั้นเกินไป — ช่อง "อันตรายและวิธีหลีกหนีภัย" เป็นช่องที่หลายคนเขียนแค่ "ก๊าซพิษ" — ควรเขียนละเอียดว่าก๊าซอะไร PEL เท่าไหร่ ทางหนีอยู่ทิศไหน ระบบ retrieval มีอะไร

อยากเห็นว่าเกิดอะไรขึ้นเมื่อ permit ไม่ครบจริง อ่าน เคสระยอง 2567 — ถังน้ำมัน — ตัวอย่างจริงในประเทศไทยที่ยังไม่มีระบบ permit ครบขั้น

Checklist — ก่อนเซ็น permit ฉบับนี้

• หนังสือมอบหมายเป็น "ผู้อนุญาต" มีอยู่ที่สถานประกอบกิจการ + ยังไม่ถูกเพิกถอน
• ใบรับรองอบรม 4 บทบาท ทุกคนในงานวันนั้น ยังไม่หมดอายุ 5 ปี
• ใบรับรองแพทย์ผู้ปฏิบัติงานครบทุกคน + ไม่มีโรคที่ห้าม (ทางเดินหายใจ/หัวใจ — ข้อ 4)
• วัดแก๊สแล้ว (O2, LEL, CO, H2S อย่างน้อย) + อยู่ในเกณฑ์ + บันทึกผลไว้
• ระบายอากาศต่อเนื่อง + เครื่องตรวจวัดเปิดที่จุดทำงาน
• LOTO ท่อ/วาล์ว/สายไฟ ที่อาจรั่วเข้าระหว่างทำงาน
• ป้าย "ที่อับอากาศ อันตราย ห้ามเข้า" ติดอยู่ที่ทางเข้า + กั้นพื้นที่
• อุปกรณ์ rescue พร้อม — tripod/winch, SCBA, ชุดปฐมพยาบาล + AED
• ผู้ช่วยเหลือยืนเฝ้าทางเข้า + ติดต่อสื่อสารกับคนข้างในได้
• กรอก permit ครบ 12 ข้อ + เซ็น ผู้ขออนุญาต + ผู้อนุญาต (ช่อง 11)
• ปิดสำเนา permit ที่ทางเข้า ให้เห็นชัดตลอดเวลาที่ทำงาน

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: นายจ้างต้องเป็น "ผู้อนุญาต" เองทุกครั้งใช่ไหม? ตอบ: ไม่ใช่ — ตามข้อ 17 นายจ้างเป็น "ผู้รับผิดชอบในการอนุญาต" แต่มอบหมาย เป็นหนังสือ ให้ลูกจ้างที่ผ่านอบรมตามข้อ 20 (หลักสูตรผู้อนุญาต 7 ชม.) เป็นผู้อนุญาตแทนได้ · หนังสือมอบหมายเก็บที่สถานประกอบกิจการให้พนักงานตรวจฯ ตรวจสอบได้

ถาม: Permit หนึ่งใบ ใช้กับงานหลายจุดในวันเดียวกันได้ไหม? ตอบ: ไม่ได้ — ข้อ 18 (1) ระบุ "ที่อับอากาศที่อนุญาตให้เข้าไปทำงาน" เป็นเฉพาะจุด · ถ้ามีหลายจุด (tank 3 ใบในไลน์เดียวกัน) ต้องออก permit แยกแต่ละจุด · ผู้ควบคุมงานคนเดียวอาจคุมหลายจุดได้ (วรรคท้ายข้อ 8) แต่ permit แยก

ถาม: คนเดียวอบรมหลายระดับได้ไหม เช่นทั้งผู้อนุญาต + ผู้ควบคุมงาน + ผู้ช่วยเหลือ? ตอบ: ได้ — กฎหมายไม่ห้าม · ในทางปฏิบัติคนที่อบรมระดับยาวที่สุด (ผู้ช่วยเหลือ 18 ชม.) ครอบคลุมเนื้อหาของผู้ปฏิบัติงาน/ผู้ควบคุมงาน/ผู้อนุญาตเกือบหมด · แต่ใบรับรองที่ออกจะระบุ "หลักสูตรที่ผ่าน" — ใช้อ้างได้เฉพาะหลักสูตรที่ระบุในใบรับรอง · ในงานหนึ่ง ๆ ห้ามทำ 2 บทบาทพร้อมกัน (เช่น ผู้ควบคุมงาน + ผู้ช่วยเหลือ ในงานเดียวกัน) เพราะหน้าที่ขัดกัน

ถาม: ใบ permit หาย ทำยังไง? ตอบ: ถ้าเป็นต้นฉบับ — ต้องออกใหม่ พร้อมวัดแก๊สใหม่ + เซ็นใหม่ ไม่ใช่ "copy จากแฟ้ม" · ถ้าเป็นสำเนาที่ทางเข้าหาย/เปื่อย — พิมพ์สำเนาใหม่จากต้นฉบับมาติด · ข้อ 19 บังคับให้มีสำเนาที่ทางเข้าตลอด

ถาม: กฎกระทรวงเก่า พ.ศ. 2547 ยังใช้ได้ไหม? ตอบ: กฎกระทรวงปัจจุบันคือ พ.ศ. 2562 — ฉบับเดียวที่ใช้บังคับ · กฎเก่า 2547 ถูกแทนที่ · ส่วนการอบรมที่ผ่านตามกฎเก่าให้ถือว่าผ่านตามข้อ 20 ของกฎใหม่ (ตามบทเฉพาะกาล ข้อ 23) — แต่ต้องเข้าทบทวนตามข้อ 13 ของประกาศกรมฯ 2563 ภายใน 5 ปี

สรุป

• Permit คือเครื่องมือควบคุม ไม่ใช่กระดาษ — ทุกครั้งที่จะให้คนเข้าที่อับอากาศ ต้องออกใหม่ มีรายละเอียดอย่างน้อย 12 ข้อ ตามข้อ 18 ของกฎกระทรวง พ.ศ. 2562
• 4 บทบาทแยกชัด — ผู้อนุญาต 7 ชม. · ผู้ควบคุมงาน 12 ชม. · ผู้ช่วยเหลือ 18 ชม. · ผู้ปฏิบัติงาน 12 ชม. — ตามประกาศกรมฯ 2563 ข้อ 7-11
• 7 ขั้นก่อนเข้า — ระบุจุดงาน → ประเมินอันตราย → วัดแก๊ส → ระบายอากาศ + LOTO → ติดป้าย + กั้น → ออก permit + เซ็น → ตรวจสุขภาพ + ใบรับรองแพทย์
• สำเนา permit ปิดที่ทางเข้า ตลอดเวลาที่ทำงาน — ตามข้อ 19 — เก็บในแฟ้มอย่างเดียวผิด
• ทบทวนใบรับรองทุก 5 ปี — 3 ชม. ทฤษฎี · ถ้าเกิน 5 ปี ต้องอบรมเต็มหลักสูตรใหม่

ถ้าโรงงานยังไม่มีระบบ permit หรือยังใช้แบบฟอร์มที่ไม่ครบ 12 ข้อ — เริ่มที่ปรับแบบฟอร์มให้ครบตามข้อ 18 ก่อน · แล้วซ้อม close-out จริง 1 รอบกับทีม 4 บทบาท ก่อนใช้กับงานจริง

---

อ้างอิง

• กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัยฯ เกี่ยวกับที่อับอากาศ พ.ศ. 2562 (ข้อ 3 ห้ามเข้าโดยไม่ได้รับอนุญาต · ข้อ 4 โรคที่ห้าม · ข้อ 6 ตรวจวัด · ข้อ 8 ผู้ควบคุมงาน · ข้อ 9 ผู้ช่วยเหลือ · ข้อ 16 ห้าม hot work · ข้อ 17 ผู้อนุญาต · ข้อ 18 รายละเอียด 12 ข้อ · ข้อ 19 ปิดสำเนา · ข้อ 20 อบรม · ข้อ 23 บทเฉพาะกาล)
• ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และหลักสูตรการฝึกอบรมความปลอดภัยในการทำงานในที่อับอากาศ พ.ศ. 2563 (ข้อ 7 หลักสูตร · ข้อ 8 ผู้อนุญาต 7 ชม. · ข้อ 9 ผู้ควบคุมงาน 12 ชม. · ข้อ 10 ผู้ช่วยเหลือ 18 ชม. · ข้อ 11 ผู้ปฏิบัติงาน 12 ชม. · ข้อ 13 ทบทวน 3 ชม. · ข้อ 14 ทุก 5 ปี · ข้อ 15 ดับเพลิงขั้นต้น)
• ที่อับอากาศคืออะไร — ความรู้เบื้องต้น
• 4 ก๊าซต้องตรวจก่อนเข้า — O2, LEL, CO, H2S
• เคสระยอง 2567 — ถังน้ำมัน 3 ศพ