คำนวณ Occupant Load และความกว้าง/จำนวนทางหนีไฟ — เกณฑ์กฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 กับวิธี NFPA 101

ทางหนีไฟในโรงงานหลายแห่ง "มีครบ" ตามที่กฎหมายบังคับ — มี 2 เส้นทาง มีป้าย มีไฟส่องสว่าง แต่คำถามที่ไม่มีใครตอบได้คือ ถ้าวันหนึ่งคนทั้งโรงงานต้องวิ่งออกพร้อมกัน ประตูและบันไดที่มีอยู่กว้างพอจะระบายคนทั้งหมดออกได้ทันใน 5 นาทีหรือไม่ คำถามนี้ตอบด้วยการนับหัวคนไม่ได้ ต้องคำนวณ และตัวเลขที่ใช้คำนวณมาจากสองชุดที่ต้องแยกให้ขาด — ชุดหนึ่งเป็นข้อบังคับตามกฎหมายไทย อีกชุดเป็นเครื่องมือทางวิศวกรรมจากมาตรฐานสากล ถ้าเอามาปนกันจะอ้างผิดทันที

หน้านี้แยกให้เห็นชัดว่ากฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 บังคับอะไรจริง ๆ (และ "ไม่ได้" บังคับอะไร) ส่วนการคำนวณ occupant load กับความกว้างทางหนีไฟเป็นวิธีของ NFPA 101 ที่ใช้เสริมอย่างไร พร้อมตัวอย่างคำนวณทีละขั้นเพื่อให้นำไปตรวจอาคารจริงได้ ก่อนเริ่มคำนวณ หากยังไม่ชัดว่าทางหนีไฟประกอบด้วยอะไรบ้าง แนะนำให้ทบทวน องค์ประกอบของทางหนีไฟ (Means of Egress) ก่อน เพราะบทนั้นอธิบายเชิงคุณภาพว่าทางหนีไฟมีกี่ส่วน ส่วนบทนี้เป็นการคำนวณเชิงปริมาณว่าแต่ละส่วนต้องกว้างเท่าไรและมีกี่ทาง

เส้นแบ่งที่ต้องเข้าใจก่อน — กฎไทยบังคับอะไร และไม่บังคับอะไร

จุดที่ผิดบ่อยที่สุดเรื่องนี้คือ การเข้าใจว่า "กฎหมายไทยมีสูตรคำนวณความกว้างทางหนีไฟ" ซึ่งไม่จริง กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานฯ เกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ไม่มีสูตร occupant load และไม่มี capacity factor เป็นนิ้วต่อคนอยู่ในตัวบทเลย สิ่งที่กฎไทยบังคับเป็นเกณฑ์เชิงผลลัพธ์ ไม่ใช่เชิงสูตร

ตามข้อ 8 ของกฎกระทรวง พ.ศ. 2555 นายจ้างต้องจัดให้มีเส้นทางหนีไฟทุกชั้นของอาคารอย่างน้อยชั้นละสองเส้นทาง ซึ่งสามารถอพยพลูกจ้างที่ทำงานในเวลาเดียวกันทั้งหมดสู่จุดที่ปลอดภัยได้โดยปลอดภัยภายในเวลาไม่เกินห้านาที

อ่านประโยคนี้ให้ดี กฎไทยบังคับ 2 อย่างที่เป็นตัวเลขชัด คือ จำนวนเส้นทางขั้นต่ำ (2 เส้นทางต่อชั้น) และเวลาอพยพสูงสุด (5 นาที) แต่ไม่ได้บอกว่าทางหนีไฟต้องกว้างกี่เมตร หรือคำนวณจากจำนวนคนอย่างไร เกณฑ์ "5 นาที" จึงเป็นตัวชี้วัดผลลัพธ์ ถ้าคนเยอะแต่ทางแคบจนระบายไม่ทันใน 5 นาที ก็ถือว่าไม่ผ่านข้อ 8 ทันที วิธีพิสูจน์ว่าทางหนีไฟพอกับคนหรือไม่ จึงต้องไปยืมเครื่องมือคำนวณจากมาตรฐานสากลมาช่วย เพราะกฎไทยไม่ได้ให้สูตรไว้

ข้อ 8 ยังคุมเรื่องประตูในเส้นทางหนีไฟไว้ด้วย ประตูต้องทำด้วยวัสดุทนไฟ ไม่มีธรณีประตูหรือขอบกั้น เป็นชนิดที่บานประตูเปิดออกไปตามทิศทางของการหนีไฟ และต้องติดอุปกรณ์ที่บังคับให้บานประตูปิดได้เอง ห้ามใช้ประตูเลื่อน ประตูม้วน หรือประตูหมุน และห้ามปิดตาย ใส่กลอน กุญแจ ผูก ล่ามโซ่ หรือทำให้เปิดออกไม่ได้ในขณะที่มีลูกจ้างทำงาน

ส่วนป้ายบอกทางหนีไฟ ตามข้อ 11 ของกฎกระทรวง พ.ศ. 2555 ขนาดของตัวหนังสือต้องสูงไม่น้อยกว่าสิบห้าเซนติเมตร และเห็นได้อย่างชัดเจน รวมทั้งป้ายต้องมีแสงสว่างในตัวเองหรือใช้ไฟส่องให้เห็นได้อย่างชัดเจนตลอดเวลา

ขอย้ำให้ไม่สับสนกับข้ออื่นในหมวดเดียวกัน เพราะหลายคนจำสลับ ข้อ 9 เป็นเรื่องระบบสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (บังคับเมื่ออาคารตั้งแต่ 2 ชั้น หรือพื้นที่ตั้งแต่ 300 ตารางเมตรขึ้นไป) และข้อ 10 เป็นเรื่องแสงสว่างสำหรับเส้นทางหนีไฟกับแหล่งจ่ายไฟสำรอง ส่วนเรื่อง 2 เส้นทาง + 5 นาที + ประตู อยู่ในข้อ 8 และป้ายบอกทางอยู่ในข้อ 11

สรุปฝั่งกฎไทยเป็นตารางได้ดังนี้

สิ่งที่กฎกระทรวง พ.ศ. 2555 บังคับ	เกณฑ์	ที่มา
จำนวนเส้นทางหนีไฟต่อชั้น	อย่างน้อย 2 เส้นทาง	ข้อ 8
เวลาอพยพคนที่ทำงานพร้อมกันทั้งหมดสู่จุดปลอดภัย	ไม่เกิน 5 นาที	ข้อ 8
ทิศทางเปิดประตู	เปิดออกตามทิศหนีไฟ ปิดเองได้ ห้ามเลื่อน/ม้วน/หมุน ห้ามล็อก	ข้อ 8
ขนาดตัวหนังสือป้ายบอกทาง	สูงไม่น้อยกว่า 15 ซม. + มีแสงในตัว/ไฟส่อง	ข้อ 11
สูตร occupant load	ไม่มีในกฎไทย	—
capacity factor นิ้วต่อคน / ความกว้างขั้นต่ำ	ไม่มีในกฎไทย	—

สองแถวสุดท้ายคือหัวใจของบทนี้ เมื่อกฎไทยไม่ให้สูตร แต่บังคับผลลัพธ์ "5 นาที" วิศวกรและ จป. จึงต้องใช้สูตรจากมาตรฐานสากลมาตรวจว่าอาคารจะทำผลลัพธ์นั้นได้จริงหรือไม่

Occupant Load คืออะไร และคำนวณด้วยวิธี NFPA 101 อย่างไร

Occupant load คือ "จำนวนคนสูงสุดที่คาดว่าจะอยู่ในพื้นที่หนึ่งในเวลาเดียวกัน" ตัวเลขนี้คือจุดตั้งต้นของทุกการคำนวณทางหนีไฟ เพราะความกว้างและจำนวนทางออกทั้งหมดต้องออกแบบให้รองรับคนจำนวนนี้ ขอเน้นชัดตั้งแต่ต้น — วิธีคำนวณ occupant load ที่จะอธิบายต่อจากนี้เป็นของ NFPA 101 (Life Safety Code) ซึ่งเป็นมาตรฐานสากลของสหรัฐอเมริกา ไม่ใช่กฎหมายไทย กฎกระทรวง พ.ศ. 2555 ไม่มีสูตรนี้

วิธีของ NFPA 101 คำนวณจากพื้นที่หารด้วยค่าตัวหารที่เรียกว่า Occupant Load Factor (OLF)

occupant load = พื้นที่ใช้สอย ÷ Occupant Load Factor (OLF)

OLF คือพื้นที่เฉลี่ยต่อคนหนึ่งคน หน่วยเป็นตารางฟุตต่อคน ค่านี้ต่างกันไปตามประเภทการใช้อาคาร และต่างกันตามฉบับปีของมาตรฐานด้วย ตัวอย่างค่าที่ NFPA 101 ใช้ (เป็นค่าของมาตรฐานสากล ไม่ใช่กฎไทย)

• พื้นที่สำนักงาน (business) — ฉบับเก่าใช้ประมาณ 100 ตารางฟุตต่อคน (gross) ต่อมา NFPA 101 ฉบับ พ.ศ. 2561 (ค.ศ. 2018) ปรับเป็นประมาณ 150 ตารางฟุตต่อคน เพื่อสะท้อนรูปแบบสำนักงานสมัยใหม่ที่คนต่อพื้นที่น้อยลง
• พื้นที่อุตสาหกรรม/โรงงาน (industrial) — ใช้ประมาณ 100 ตารางฟุตต่อคน (gross) เป็นค่าอ้างอิงทั่วไป

จุดสำคัญที่ต้องเตือนคือ ค่า OLF เปลี่ยนตามฉบับปีของมาตรฐาน อย่ายึดเลขใดเลขหนึ่งเป็นค่าตายตัว — การที่สำนักงานเปลี่ยนจาก 100 เป็น 150 ตารางฟุตต่อคนระหว่างฉบับ แปลว่าถ้าใช้คนละฉบับจะได้ occupant load ไม่เท่ากัน ต้องระบุเสมอว่าใช้ค่าจาก NFPA ฉบับปีไหน และใช้ประเภทพื้นที่ใด

เนื่องจากผู้อ่านไทยคิดพื้นที่เป็นตารางเมตร แต่ NFPA ใช้ตารางฟุต ต้องแปลงหน่วยก่อนเสมอ

1 ตารางเมตร = 10.76 ตารางฟุต

ความกว้างทางหนีไฟ — Capacity Factor ของ NFPA 101

เมื่อได้ occupant load แล้ว ขั้นต่อไปคือแปลงเป็นความกว้างขั้นต่ำของทางหนีไฟ NFPA 101 ใช้ตัวคูณที่เรียกว่า capacity factor หน่วยเป็นนิ้วต่อคน

ความกว้างขั้นต่ำที่ต้องการ = occupant load x capacity factor

ค่า capacity factor ของ NFPA 101 (มาตรฐานสากล ไม่ใช่กฎไทย) แยกตามชนิดของส่วนทางหนีไฟ

• ส่วนระดับพื้น เช่น ประตู ทางเดิน ทางลาด (ramp) — ใช้ค่า 0.2 นิ้วต่อคน
• บันได (stairs) — ใช้ค่า 0.3 นิ้วต่อคน

เหตุผลที่บันไดใช้ค่าสูงกว่าเพราะคนเดินลงบันไดช้ากว่าเดินบนพื้นราบ จึงต้องการความกว้างมากกว่าเพื่อระบายคนจำนวนเท่ากันในเวลาเท่ากัน นี่คือกับดักที่พลาดบ่อย — ใช้ค่า 0.2 กับบันไดทำให้คำนวณความกว้างบันไดได้น้อยกว่าที่ควร

เพราะหน่วยเป็นนิ้ว ผู้อ่านไทยต้องแปลงกลับเป็นมิลลิเมตรเพื่อใช้จริง

1 นิ้ว = 25.4 มิลลิเมตร

ตัวอย่างคำนวณ — ใช้ตัวเลขสมมติเพื่อสาธิตวิธีคิด

ตัวเลขในตัวอย่างนี้เป็นค่าสมมติเพื่อสาธิตลำดับการคำนวณเท่านั้น ไม่ใช่ค่ามาตรฐานบังคับ การออกแบบจริงต้องให้สถาปนิก/วิศวกรผู้ออกแบบเลือก OLF และ capacity factor จาก NFPA ฉบับที่บังคับใช้กับโครงการ และต้องตรวจกับเกณฑ์กฎกระทรวง พ.ศ. 2555 ทุกครั้ง

สมมติพื้นที่ทำงานชั้นหนึ่งของโรงงานขนาด 900 ตารางเมตร ใช้ค่า OLF แบบอุตสาหกรรม 100 ตารางฟุตต่อคน (ค่า NFPA 101 สาธิต)

ขั้นที่ 1 — แปลงพื้นที่เป็นตารางฟุต

900 ตร.ม. x 10.76 = 9,684 ตารางฟุต

ขั้นที่ 2 — หาร occupant load ด้วย OLF

occupant load = 9,684 ÷ 100 = 96.84 ปัดขึ้นเป็น 97 คน

ในทางปฏิบัติ ต้องนับเป็น peak คือคนมากที่สุดที่อยู่พร้อมกัน รวมกะที่คนเยอะที่สุดและรวมผู้มาเยือน/ผู้รับเหมาด้วย ไม่ใช่นับจากจำนวนพนักงานประจำเฉลี่ย กับดักที่เจอบ่อยคือ นับ occupant load ต่ำกว่าความจริงเพราะลืม peak

ขั้นที่ 3 — หาความกว้างขั้นต่ำของประตู/ทางระดับพื้น (capacity factor 0.2 นิ้วต่อคน)

ความกว้างประตูรวม = 97 คน x 0.2 นิ้ว = 19.4 นิ้ว ≈ 493 มิลลิเมตร

ขั้นที่ 4 — หาความกว้างขั้นต่ำของบันไดหนีไฟ (capacity factor 0.3 นิ้วต่อคน)

ความกว้างบันไดรวม = 97 คน x 0.3 นิ้ว = 29.1 นิ้ว ≈ 739 มิลลิเมตร

ตัวเลขที่ได้คือความกว้าง "รวม" ขั้นต่ำตามวิธี NFPA สำหรับรองรับคน 97 คน หากแบ่งเป็น 2 เส้นทางตามที่กฎไทยบังคับ ความกว้างนี้จะกระจายไปแต่ละทาง โดยมีหลักว่าเมื่อทางออกหนึ่งใช้การไม่ได้ในเหตุเพลิงไหม้ ทางที่เหลือควรยังระบายคนได้ ความกว้างที่ได้นี้เป็นเพียงค่า "ขั้นต่ำเชิงปริมาณ" เท่านั้น

ขั้นที่ 5 — ตรวจกลับกับเกณฑ์กฎหมายไทย นี่คือขั้นที่ขาดไม่ได้ ความกว้างที่คำนวณได้ต้องนำไปตรวจกับข้อ 8 ของกฎกระทรวง พ.ศ. 2555 ใน 2 ประเด็น (1) ต้องมีอย่างน้อย 2 เส้นทางต่อชั้น และ (2) ด้วยความกว้างและจำนวนทางนี้ ต้องอพยพคนทั้งหมดที่ทำงานพร้อมกันสู่จุดปลอดภัยได้ภายใน 5 นาที ถ้าผลคำนวณบอกว่าทางแคบเกินจนคน 97 คนระบายไม่ทันใน 5 นาที ต้องเพิ่มความกว้างหรือเพิ่มจำนวนทางออก เพราะ "5 นาที" คือเกณฑ์บังคับตามกฎไทย ไม่ใช่ค่าที่ยืดหยุ่นได้

จำนวนทางออกกับการกระจายความกว้าง — ทำไม 2 ทางไม่ใช่แค่ "นับให้ครบ"

กฎไทยบังคับอย่างน้อย 2 เส้นทางต่อชั้นตามข้อ 8 เหตุผลเชิงวิศวกรรมเบื้องหลังคือ เมื่อเกิดเพลิงไหม้ ทางออกหนึ่งทางอาจถูกไฟหรือควันปิดกั้นจนใช้ไม่ได้ ถ้ามีทางเดียวแล้วทางนั้นถูกตัด คนทั้งชั้นจะติดอยู่ การมีอย่างน้อย 2 ทางจึงเป็นการเผื่อให้ยังเหลือทางหนีเมื่อทางหนึ่งใช้การไม่ได้

หลักการนี้มีนัยต่อการกระจายความกว้างด้วย ถ้าออกแบบให้ความกว้างรวมไปกองอยู่ที่ทางเดียว 90% และอีกทางแคบนิดเดียว เมื่อทางใหญ่ถูกปิด ทางที่เหลือจะระบายคนไม่ทัน หลักที่ดีคือกระจายความกว้างให้แต่ละทางรับภาระได้ใกล้เคียงกัน เพื่อให้เมื่อเสียทางหนึ่งไป ทางที่เหลือยังพอระบายคนได้ในเวลาที่กำหนด ในมาตรฐาน NFPA 101 มีหลักว่าเมื่อคิดความจุของทางออก หากสมมติว่าทางออกที่ใหญ่ที่สุดใช้การไม่ได้ ทางที่เหลือควรยังมีความจุพอ แนวคิดนี้เสริมกับเกณฑ์ 2 ทางของกฎไทยได้ดี

อีกประเด็นที่ NFPA 101 คุมแต่กฎไทยไม่ได้ลงตัวเลขคือระยะเดินถึงทางออก (travel distance) คือระยะจากจุดทำงานที่ไกลที่สุดไปถึงทางออกที่ใกล้ที่สุด ถ้าระยะนี้ไกลเกินไป คนจะใช้เวลาเดินถึงทางออกนานจนกระทบเป้าหมาย "5 นาที" ของกฎไทย แม้กฎกระทรวง พ.ศ. 2555 จะไม่ระบุระยะเดินเป็นเมตร แต่เป้าหมาย 5 นาทีในข้อ 8 ทำหน้าที่คุมเรื่องนี้โดยอ้อม — ถ้าทางออกอยู่ไกลจนเดินไม่ทัน ก็ถือว่าไม่ผ่าน

อาคารหลายชั้น — occupant load สะสมที่บันได

ในอาคารหลายชั้น การคำนวณบันไดหนีไฟต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะบันไดต้องรองรับคนจากหลายชั้นที่อพยพลงมาพร้อมกัน ไม่ใช่แค่ชั้นเดียว วิธีคิดของ NFPA 101 จะพิจารณา occupant load ที่ไหลผ่านบันไดในแต่ละช่วง แล้วคำนวณความกว้างบันไดจากภาระสะสมนั้นด้วย capacity factor 0.3 นิ้วต่อคน

จุดที่พลาดบ่อยคือ คำนวณบันไดจาก occupant load ของชั้นเดียว ทำให้บันไดแคบเกินไปเมื่อคนหลายชั้นมารวมกันที่ช่องบันไดเดียว ส่วนกฎไทยในข้อ 8 ยังยืนหลักเดิมคือ ทุกชั้นต้องมีอย่างน้อย 2 เส้นทาง และต้องอพยพคนที่ทำงานพร้อมกันทั้งหมดสู่จุดปลอดภัยใน 5 นาที สำหรับอาคารสูง การทำผลลัพธ์ 5 นาทีให้ได้จึงต้องอาศัยการคำนวณความจุบันไดแบบสะสมจาก NFPA 101 มาช่วยพิสูจน์

วิธีบูรณาการสำหรับโรงงานในไทย

เกณฑ์ไทยกับเครื่องมือสากลไม่ได้ขัดกัน แต่ทำงานเสริมกัน วิธีใช้ที่ถูกต้องคือ

1. ใช้เกณฑ์กฎกระทรวง พ.ศ. 2555 เป็นข้อบังคับขั้นต่ำที่ต้องผ่านเสมอ — อย่างน้อย 2 เส้นทางต่อชั้น (ข้อ 8), อพยพภายใน 5 นาที (ข้อ 8), ประตูเปิดออกห้ามล็อก (ข้อ 8), ป้ายตัวอักษรสูงไม่น้อยกว่า 15 ซม. (ข้อ 11)

2. ใช้ NFPA 101 OLF + capacity factor เป็นเครื่องมือทางวิศวกรรม เพื่อพิสูจน์ว่าความกว้างและจำนวนทางหนีไฟที่มีอยู่ "พอ" กับจำนวนคนจริง และทำผลลัพธ์ 5 นาทีตามกฎไทยได้
3. ระบุ source ของทุกตัวเลขในเอกสารออกแบบให้ชัด — เลข 2 เส้นทาง/5 นาที/15 ซม. มาจากกฎกระทรวง พ.ศ. 2555 ส่วนเลข OLF (100/150 ตร.ฟุต/คน) และ capacity factor (0.2/0.3 นิ้ว/คน) มาจาก NFPA 101 ฉบับที่ระบุปี

โรงงานที่ส่งออกหรือเป็นบริษัทข้ามชาติมักถูกบริษัทแม่กำหนดให้ใช้ NFPA 101 เต็มรูปแบบอยู่แล้ว ในกรณีนั้นยิ่งต้องระวังไม่ให้อ้างค่า NFPA ว่าเป็น "กฎหมายไทย" เพราะผู้ตรวจกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานใช้กฎกระทรวงเป็นเกณฑ์ ไม่ใช่ NFPA เมื่อนำตัวเลขความกว้างไปต่อยอดในการวางผัง ให้เชื่อมเข้ากับ แผนอพยพหนีไฟในสำนักงาน และดูบริบทกฎหมายฉบับเต็มได้ที่ สรุปกฎกระทรวงป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555

กับดักที่เจอบ่อยเวลาคำนวณ

• นับ occupant load ต่ำกว่าจริง — นับจากจำนวนพนักงานประจำเฉลี่ย แทนที่จะนับ peak ที่รวมกะคนเยอะที่สุด ผู้รับเหมา และผู้มาเยือน ทำให้ออกแบบทางหนีไฟแคบเกินไป
• ใช้ capacity factor 0.2 กับบันได — บันไดต้องใช้ 0.3 นิ้วต่อคน เพราะคนเดินลงช้ากว่า ถ้าใช้ 0.2 จะคำนวณบันไดได้แคบกว่าที่ควร
• เข้าใจว่าความกว้างที่คำนวณได้คือ "พอแล้ว" — ค่าที่ได้เป็นเพียงขั้นต่ำเชิงปริมาณ ต้องเอาไปตรวจกับเกณฑ์ "5 นาที" ของกฎไทยอีกชั้น
• อ้างค่า NFPA ว่าเป็นกฎหมายไทย — OLF และ capacity factor ทุกค่าเป็น NFPA 101 ต้องระบุชื่อมาตรฐานและฉบับปีทุกครั้ง
• ลืมแปลงหน่วย — คิดพื้นที่เป็นตารางเมตรแล้วหารด้วย OLF ที่เป็นตารางฟุตโดยไม่แปลง ทำให้ occupant load ผิดทั้งกระบวน
• ยึด OLF ค่าเดียวข้ามฉบับ — สำนักงานเปลี่ยนจาก 100 เป็น 150 ตร.ฟุต/คน ใน NFPA ฉบับ พ.ศ. 2561 ใช้คนละฉบับได้ผลไม่เท่ากัน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

กฎหมายไทยกำหนดความกว้างทางหนีไฟขั้นต่ำเป็นเมตรไหม

กฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ไม่ได้กำหนดความกว้างทางหนีไฟเป็นตัวเลขเมตร และไม่มีสูตร occupant load สิ่งที่บังคับคือ อย่างน้อย 2 เส้นทางต่อชั้น และอพยพคนทั้งหมดที่ทำงานพร้อมกันสู่จุดปลอดภัยภายใน 5 นาที ตามข้อ 8 ส่วนสูตรคำนวณความกว้างต้องยืมจากมาตรฐานสากล NFPA 101 มาใช้เป็นเครื่องมือ

ค่า 0.2 และ 0.3 นิ้วต่อคน เป็นกฎหมายไทยหรือไม่

ไม่ใช่ เป็น capacity factor ของ NFPA 101 (มาตรฐานสากลสหรัฐ) ค่า 0.2 นิ้วต่อคนใช้กับส่วนระดับพื้น (ประตู ทางเดิน ทางลาด) และ 0.3 นิ้วต่อคนใช้กับบันได กฎกระทรวง พ.ศ. 2555 ไม่มีค่าเหล่านี้

ป้ายบอกทางหนีไฟตัวอักษรต้องสูงเท่าไร

ตามข้อ 11 ของกฎกระทรวง พ.ศ. 2555 ตัวหนังสือบนป้ายบอกทางหนีไฟต้องสูงไม่น้อยกว่า 15 เซนติเมตร และต้องมีแสงสว่างในตัวเองหรือใช้ไฟส่องให้เห็นชัดเจนตลอดเวลา

OLF ของสำนักงานควรใช้ 100 หรือ 150 ตารางฟุตต่อคน

ขึ้นกับ NFPA 101 ฉบับปีที่ใช้ ฉบับเก่าใช้ประมาณ 100 ตารางฟุตต่อคน ส่วนฉบับ พ.ศ. 2561 ปรับเป็นประมาณ 150 ตารางฟุตต่อคน ต้องระบุในเอกสารว่าใช้ฉบับปีไหน และทั้งสองค่าเป็นของ NFPA ไม่ใช่กฎไทย

ต้องนับผู้มาเยือนและผู้รับเหมาเข้าใน occupant load ไหม

ต้องนับ occupant load ใช้ค่า peak คือจำนวนคนสูงสุดที่อยู่ในพื้นที่พร้อมกัน ซึ่งรวมพนักงานกะที่มีคนมากที่สุด ผู้รับเหมา และผู้มาเยือน การนับเฉพาะพนักงานประจำทำให้ออกแบบทางหนีไฟแคบเกินจริง

สรุป

• กฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 บังคับเป็นเกณฑ์ผลลัพธ์ ไม่ใช่สูตร — อย่างน้อย 2 เส้นทางต่อชั้น + อพยพภายใน 5 นาที + ประตูเปิดออกห้ามล็อก (ข้อ 8) และป้ายตัวอักษรสูงไม่น้อยกว่า 15 ซม. (ข้อ 11)
• กฎไทยไม่มีสูตร occupant load และไม่มี capacity factor นิ้วต่อคน ห้ามเขียนว่า "ตามกฎหมายไทยความกว้าง = คน x 0.2 นิ้ว"
• occupant load = พื้นที่ ÷ OLF เป็นวิธี NFPA 101 — OLF สำนักงานประมาณ 100 (ฉบับเก่า) ปรับเป็น 150 ตร.ฟุต/คน (ฉบับ พ.ศ. 2561) อุตสาหกรรมประมาณ 100 ตร.ฟุต/คน
• ความกว้างขั้นต่ำ = occupant load x capacity factor — ระดับพื้น 0.2 นิ้ว/คน บันได 0.3 นิ้ว/คน (NFPA 101) บันไดต้องการมากกว่าเพราะเดินลงช้ากว่า
• วิธีบูรณาการ — ใช้กฎไทยเป็นข้อบังคับขั้นต่ำ ใช้ NFPA 101 เป็นเครื่องมือพิสูจน์ว่าทางหนีไฟพอกับคนจริงและทำผลลัพธ์ 5 นาทีได้ ระบุ source ทุกตัวเลข

อ้างอิงกฎหมายและมาตรฐาน

• กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 — ข้อ 8 (2 เส้นทางต่อชั้น + อพยพ 5 นาที + ประตู), ข้อ 9 (สัญญาณแจ้งเหตุ), ข้อ 10 (แสงสว่าง + ไฟสำรอง), ข้อ 11 (ป้ายบอกทาง 15 ซม.) law.safety.ac.th/laws/02-firesafety-02-minreg-2555
• พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 — มาตรา 5, มาตรา 8 (ฐานอำนาจออกกฎกระทรวง)
• NFPA 101 Life Safety Code (มาตรฐานสากล สหรัฐอเมริกา — ไม่ใช่กฎหมายไทย) — Occupant Load Factor, capacity factor สำหรับคำนวณความกว้างทางหนีไฟ (ค่า OLF และ capacity factor ต่างกันตามฉบับปี เช่น สำนักงานปรับจาก 100 เป็น 150 ตร.ฟุต/คน ในฉบับ ค.ศ. 2018)