แผนหนีไฟสำนักงานในอาคารสูง — 2 ทาง อพยพใน 5 นาที

ตึกออฟฟิศย่าน CBD ของกรุงเทพชั้น 18 บ่ายวันธรรมดา — สัญญาณแจ้งเหตุดังขึ้นกะทันหัน หลายคนหันมองรอบตัว ไม่มีใครลุกเลย พนักงานใหม่ถามเพื่อนข้าง ๆ ว่า "ของจริงหรือซ้อม?" หัวหน้าทีมเปิดคอมต่อ คิดว่ารอประกาศจากนิติบุคคล ผู้พิการที่นั่งวีลแชร์อยู่มุมห้องไม่รู้ว่าใครจะมาช่วย ลิฟต์เริ่มไม่มา บันไดหนีไฟอยู่ตรงไหนก็ไม่แน่ใจ

ฉากแบบนี้คือสิ่งที่ "แผนหนีไฟสำนักงาน" ที่ดีต้องตอบล่วงหน้าทั้งหมด ไม่ใช่รอวันที่เกิดเหตุค่อยคิด สำนักงานในอาคารสูงต่างจากโรงงานชั้นเดียวอย่างน้อย 3 จุดสำคัญ — (1) มีหลายผู้เช่าอยู่ในตึกเดียว นายจ้างทุกรายต้องร่วมกันรับผิดชอบ (2) ลิฟต์ใช้หนีไฟไม่ได้ — ต้องบันไดอย่างเดียว (3) ผู้พิการและหญิงตั้งครรภ์ต้องมีคนช่วยตามแผน ไม่ใช่ "ทุกคนวิ่งเอง"

ลองดูกันว่าแผนหนีไฟสำนักงานในอาคารสูงที่ผ่านเกณฑ์กฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ต้องประกอบด้วยอะไรบ้าง

ภาพรวม — ใครต้องทำ ทำไม และใช้เวลาออกแบบนานเท่าไร

สำนักงานในอาคารสูงที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ต้องจัดทำแผนป้องกันและระงับอัคคีภัย ตาม ข้อ 4 ของกฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555

"ในสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่สิบคนขึ้นไป ... ให้นายจ้างจัดให้มีแผนป้องกันและระงับอัคคีภัย ประกอบด้วยการตรวจตรา การอบรม การรณรงค์ป้องกันอัคคีภัย การดับเพลิง การอพยพหนีไฟ และการบรรเทาทุกข์"

หลายคนเข้าใจผิดว่า "บริษัทเล็กเช่าชั้นเดียวในตึก ไม่ต้องมีแผน — ใช้แผนของนิติบุคคลก็ได้" คำตอบคือ ไม่ใช่ กฎหมายระบุเกณฑ์ลูกจ้าง 10 คน ของ "นายจ้างแต่ละราย" — ถ้าคุณเป็นเจ้าของบริษัทเล็กที่มีพนักงาน 12 คนเช่าชั้น 18 อยู่ในอาคารเดียวกับบริษัทอื่นอีก 30 ราย คุณ "ทุกราย" มีหน้าที่ร่วมกัน ไม่ใช่ผลักให้นิติบุคคลทำคนเดียว

"อาคารสูง" คืออะไรในกฎหมายไทย — ระวังไม่ปนกัน

คำว่า "อาคารสูง" ที่ใช้กันทั่วไป มาจากกฎหมายควบคุมอาคาร (กฎกระทรวงฉบับที่ 33 พ.ศ. 2535) ซึ่งกำหนดว่าอาคารที่มีความสูงตั้งแต่ 23 เมตรขึ้นไป นับเป็น "อาคารสูง" — ต้องผ่านเกณฑ์การออกแบบเรื่องบันไดหนีไฟ ลิฟต์ดับเพลิง และระบบดับเพลิงอัตโนมัติแบบที่เข้มกว่าอาคารทั่วไป

กฎหมายควบคุมอาคารเรื่อง "อาคารสูง" คนละฉบับกับกฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ที่ใช้ตามกฎหมายความปลอดภัย จป. — ฉบับหลังไม่มีคำว่า "อาคารสูง" ใช้คำว่า "สถานประกอบกิจการ" และดูที่จำนวนชั้น + พื้นที่ + จำนวนลูกจ้างแทน

สำหรับเจ้าของกิจการที่เช่าชั้นในอาคารสูง — ต้องสนใจกฎสองชุดพร้อมกัน

• โครงสร้างอาคาร (บันไดหนีไฟ ลิฟต์ดับเพลิง สปริงเกอร์) — กฎหมายควบคุมอาคาร · เป็นหน้าที่ของเจ้าของอาคาร/นิติบุคคล
• แผนการอพยพ + อบรม + ซ้อม + ป้ายข้อปฏิบัติ — กฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 · เป็นหน้าที่ของนายจ้าง "ทุกราย" ในอาคาร

นายจ้างหลายราย ต้องร่วมกันยังไง

ข้อ 5 ของกฎกระทรวงฯ พ.ศ. 2555 เขียนชัด

"อาคารที่มีสถานประกอบกิจการหลายแห่งตั้งอยู่รวมกัน ให้นายจ้างทุกรายของ สถานประกอบกิจการในอาคารนั้นมีหน้าที่ร่วมกันในการจัดให้มีระบบป้องกันและระงับอัคคีภัย รวมทั้ง แผนป้องกันและระงับอัคคีภัยด้วย"

แปลเป็นภาษาคนทำงาน — บริษัท A, B, C, D ที่อยู่ตึกเดียวกัน ต้องคุยกัน ตั้งคณะทำงานร่วม ออกแบบแผนหนึ่งเดียวที่ครอบทุกราย ไม่ใช่ต่างคนต่างเขียน ในทางปฏิบัตินิติบุคคลของอาคาร (Building Manager) มักเป็น "เจ้าภาพ" ประสานทุกผู้เช่าให้มาร่วมประชุม จัดทำแผนรวม จัดซ้อมพร้อมกัน

ใช้เวลาออกแบบแผนรอบแรกประมาณ 6 - 8 สัปดาห์ — รวมประชุมผู้เช่า สำรวจชั้น ออกแบบเส้นทาง แต่งตั้งบทบาท และเขียนเอกสาร ส่วนการทบทวนประจำปีหลังจากนั้นใช้เวลา 1 - 2 สัปดาห์

เตรียมการ — เอกสาร อุปกรณ์ คน

ก่อนเริ่มเขียนแผน ตั้งของพื้นฐานให้ครบ 4 หมวด

1. เอกสาร

• แปลนชั้น (Floor Plan) ทุกชั้นที่บริษัทเช่า — ระบุประตูหนีไฟ บันไดหนีไฟ ตู้สัญญาณ ตู้ดับเพลิง ป้าย EXIT
• แปลนหนีไฟของอาคารทั้งตึก จากนิติบุคคล — เห็นภาพใหญ่ว่าบันไดหนีไฟอยู่ตรงไหน Assembly Point ของอาคารอยู่ที่ใด
• ทะเบียนพนักงาน ทุกคนในชั้น + แผนก + ชั้นที่ทำงาน
• รายชื่อผู้พิการ ผู้ตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ ผู้มีปัญหาสุขภาพ (Person with Limited Mobility — PLM) — รายชื่อกลุ่มนี้ใช้สำหรับ Buddy System
• เอกสารกฎหมายอ้างอิง — กฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 + ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561 ติดไว้ในแฟ้มแผน

2. อุปกรณ์

• ป้ายข้อปฏิบัติเกี่ยวกับการดับเพลิงและการอพยพหนีไฟ ติดในออฟฟิศให้เห็นชัด ตามข้อ 3 ของกฎกระทรวงฯ
• ป้ายบอกทางหนีไฟ ตัวอักษรสูงไม่น้อยกว่า 10 ซม. (จากกฎกระทรวงฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561) + มีแสงในตัวเองหรือใช้ไฟส่อง
• เสื้อกั๊กสะท้อนแสง สำหรับ Floor Warden — สีส้มหรือเหลือง พิมพ์คำว่า "Floor Warden" หรือ "ผู้นำอพยพ" ชัดเจน
• ไฟฉาย LED + นกหวีด + วิทยุสื่อสาร สำหรับ Floor Warden แต่ละชั้น
• ตู้แจ้งเหตุที่ใช้มือ (Manual Pull Station) ห่างจากจุดทำงานไม่เกิน 30 เมตร — เป็นหน้าที่ของนิติบุคคล แต่ผู้เช่าต้องเช็คให้ครบ

3. คน

ออกแบบทีมหลัก 4 บทบาท แยกตามชั้นที่บริษัทเช่า

บทบาท	จำนวน	ทำอะไรในเหตุจริง
Floor Warden ประจำชั้น	1 - 2 คน/ชั้น	นำพนักงานออก เช็คห้องน้ำ ห้องเก็บของ ปิดประตูตามทาง
Assistant Warden	2 - 4 คน/ชั้น	ช่วยกวาดคน นับยอด ดูแล PLM ตาม Buddy System
Buddy	1 คนต่อ PLM 1 คน	คู่กับผู้พิการ/หญิงตั้งครรภ์/ผู้สูงอายุ ช่วยพาออก
Muster Officer	1 คน/บริษัท	รับ headcount ที่ Assembly Point รายงานต่อ Incident Commander ของอาคาร

หลักการตั้ง Floor Warden — ใช้พนักงานประจำ ไม่ใช่ outsource ที่อยู่ทุกวันไม่ครบ และต้องมี backup ในกรณีคนนั้นลา/ออก

4. การฝึกอบรม

ข้อ 27 ของกฎกระทรวงฯ ระบุชัดว่า

"ให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างไม่น้อยกว่าร้อยละสี่สิบของจำนวนลูกจ้างในแต่ละหน่วยงาน ของสถานประกอบกิจการรับการฝึกอบรมการดับเพลิงขั้นต้น โดยให้ผู้ที่ได้รับใบอนุญาตจากกรมสวัสดิการ และคุ้มครองแรงงานเป็นผู้ดำเนินการฝึกอบรม"

แปลเป็นภาษางาน — ในบริษัทคุณ ถ้ามีพนักงาน 50 คน อย่างน้อย 20 คน (40%) ต้องผ่านอบรมดับเพลิงขั้นต้นกับผู้รับใบอนุญาตจาก กสร. ไม่ใช่ "ใครว่าง" Floor Warden กับ Assistant ทุกคนควรรวมอยู่ใน 40% นี้แน่นอน

ขั้นตอนออกแบบแผน — 6 step

Step 1 — สำรวจเส้นทางหนีไฟทุกชั้นที่เช่า

เกณฑ์กฎหมายในข้อ 8 ของกฎกระทรวงฯ ระบุไว้ตรงไปตรงมา

"ให้นายจ้างจัดให้มีเส้นทางหนีไฟทุกชั้นของอาคารอย่างน้อยชั้นละสองเส้นทางซึ่งสามารถ อพยพลูกจ้างที่ทำงานในเวลาเดียวกันทั้งหมดสู่จุดที่ปลอดภัยได้โดยปลอดภัยภายในเวลาไม่เกินห้านาที"

หัวข้อที่ต้องเช็คขณะสำรวจ

• เส้นทาง 2 ทาง อยู่คนละทิศหรือเปล่า — อาคารสูงส่วนใหญ่มี 2 บันไดหนีไฟอยู่คนละมุม ดี · บางตึกออกแบบไม่ดี 2 บันไดอยู่ใกล้กัน
• เดินจริงจากโต๊ะที่ไกลที่สุดถึงประตูบันไดหนีไฟ จับเวลา · ต้องไม่เกิน 5 นาที (รวมเวลาตอบสนองเริ่มต้นด้วย)
• ประตูบันไดหนีไฟ — ทำด้วยวัสดุทนไฟ ไม่มีธรณีประตู เปิดออกตามทิศหนีไฟ มี door closer ปิดเอง · ห้ามใส่กลอน ใส่กุญแจ ผูก ล่ามโซ่ ไม่ใช้ประตูเลื่อน/ม้วน/หมุน
• ในบันไดหนีไฟ ปลอดสิ่งกีดขวาง ไม่มีคนเอาของไปวาง ไม่มีคนแอบสูบบุหรี่ไว้

ประตูหนีไฟกับข้อกำหนดที่ห้าม — ข้อ 8 วรรค 3 เขียนชัด

"ห้ามใช้ ประตูเลื่อน ประตูม้วน หรือประตูหมุน และห้ามปิดตาย ใส่กลอน กุญแจ ผูก ล่ามโซ่ หรือทำให้ เปิดออกไม่ได้ในขณะที่มีลูกจ้างทำงาน"

ในออฟฟิศที่เจอบ่อย — ฝ่าย Facility ของบริษัทมักล็อกประตูบันไดหนีไฟ "เพราะกลัวคนเดินเข้าออกตามอำเภอใจ ทำให้แอร์ในตึกเสีย" หรือ "กลัวขโมยขึ้นมา" — ผิดทันที วิธีที่ถูกคือใช้ panic bar + access control 2 ทาง เปิดออกจากในชั้นได้เสมอ แต่เข้ามาจากบันไดต้องสแกนบัตร

ลิฟต์ — ห้ามใช้หนีไฟ ทุกอาคารสูงต้องระบุชัดในแผน + ป้ายติดที่ลิฟต์ทุกตัว ว่า "ห้ามใช้ลิฟต์ขณะเกิดเพลิงไหม้" เพราะเสี่ยงเสียไฟแล้วค้างกลางช่อง + เสี่ยงสูดควันที่ลอยขึ้นช่องลิฟต์

Step 2 — ตรวจระบบสัญญาณ + ป้าย + ไฟสำรอง

ข้อ 9 ของกฎกระทรวงฯ ระบุเงื่อนไขว่าใครต้องมีระบบสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้

"สถานประกอบกิจการที่มีอาคารตั้งแต่สองชั้นขึ้นไป หรือมีพื้นที่ประกอบกิจการตั้งแต่ สามร้อยตารางเมตรขึ้นไป ให้นายจ้างจัดให้มีระบบสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ในสถานประกอบกิจการทุกชั้น"

อาคารสูงทุกตึกเข้าเกณฑ์นี้แน่นอน — ระบบสัญญาณเป็นของอาคาร แต่ผู้เช่าต้องเช็คให้ครบในส่วนของตน

รายการ	เกณฑ์
ตู้แจ้งเหตุที่ใช้มือ (Manual Pull)	ห่างจากจุดทำงานไม่เกิน 30 เมตร · อยู่ในเส้นทางหนีไฟ
เสียงสัญญาณ	ดังพอ ครอบทุกห้อง ห้องประชุม ห้องน้ำ · ต่างจากเสียงปกติในออฟฟิศ
ป้ายบอกทางหนีไฟ	ตัวอักษรสูงไม่น้อยกว่า 10 ซม. · มีแสงในตัวหรือใช้ไฟส่องตลอดเวลา
แสงสว่างฉุกเฉิน	เพียงพอตลอดเส้นทาง + แหล่งจ่ายไฟสำรอง (ข้อ 10)

ตัวเลข 10 ซม. มาจากกฎกระทรวงฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561 ที่แก้ของเดิม 15 ซม. ลงมา

"ตัวอักษรต้องมีขนาดไม่เล็กกว่าสิบเซนติเมตร และมองเห็นได้อย่างชัดเจน"

ถ้าออฟฟิศคุณยังใช้ป้ายเก่าสมัย 15 ซม. ไม่ต้องเปลี่ยน — ป้าย 10 ซม.+ ผ่านหมด แต่ถ้าจะติดใหม่อย่าซื้อต่ำกว่า 10 ซม.

เกณฑ์ความกว้างเส้นทางหนีไฟแบบ "0.7 ซม. ต่อคน" หรือ "1 นิ้วต่อคน" ที่บางตำราอ้าง — มาจาก NFPA 101 มาตรฐานสากล (สหรัฐ) ไม่ใช่กฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ของไทย · ถ้าจะนำมาใช้อ้างอิงในแผน ต้องระบุที่มาให้ชัดว่าเป็น best practice สากล ไม่ใช่ข้อบังคับตามกฎหมายไทย ส่วนเรื่องความกว้างบันไดหนีไฟของอาคารสูงในไทย ดูที่ กฎหมายควบคุมอาคาร ไม่ใช่ที่กฎหมายอัคคีภัย จป.

ดูรายละเอียดเส้นทางและประตูเชิงลึกได้ที่ ทางหนีไฟ Means of Egress

Step 3 — แต่งตั้งบทบาท Floor Warden + Buddy System

นี่คือส่วนที่สำนักงานต่างจากโรงงานชัดที่สุด

Floor Warden คือผู้นำการอพยพประจำชั้น/ประจำโซน หน้าที่หลัก 6 ข้อ

1. ฟังสัญญาณ ตัดสินใจประกาศอพยพในชั้นทันที (ไม่รอ Building Manager คน่ายแน่)
2. นำพนักงานไปทางบันไดหนีไฟที่กำหนด — ไม่ใช่บันไดที่ใกล้สุด ถ้าทิศนั้นมีไฟ
3. เช็คห้องน้ำ ห้องประชุม ห้องเก็บของ ห้องผู้บริหาร — ปิดประตูเมื่อเช็คเสร็จ
4. เป็นคน "ออกท้าย" ของชั้น — ไม่ใช่คนแรกที่วิ่งลง
5. รายงาน Muster Officer ที่ Assembly Point ว่ามีใครยังติดในชั้นหรือไม่
6. ไม่กลับขึ้นไปช่วยเอง — แจ้ง Building Manager + เจ้าหน้าที่ดับเพลิง

Buddy System สำหรับ Person with Limited Mobility (PLM)

กลุ่ม PLM	สิ่งที่ต้องเตรียม
ผู้พิการที่ใช้วีลแชร์	Buddy 2 คน + Evacuation Chair (เก้าอี้ลงบันได) ติดตั้งที่ชั้น
หญิงตั้งครรภ์	Buddy 1 คน · ใช้บันไดด้านที่มีราวจับสองข้าง · เดินไม่เร็วเกิน
ผู้สูงอายุ/มีโรคหัวใจ	Buddy 1 คน · ระวังการเดินลงบันไดเร็ว · มีจุดพักลม
ผู้พิการทางสายตา	Buddy 1 คน · จับไหล่/แขน นำทาง · บอกทุกขั้นบันได
ผู้พิการทางการได้ยิน	Buddy 1 คน + ไฟสัญญาณ Visual Alarm · ใช้ Tactile Alert

Evacuation Chair (เก้าอี้ลงบันไดสำหรับผู้พิการ) ไม่มีกฎหมายไทยบังคับชัด — แต่เป็น best practice สากล (อ้างอิงจาก ADA + ISO 21542) สำหรับอาคารที่มีผู้พิการประจำ ราคาประมาณ 40,000 - 80,000 บาทต่อตัว ติดตั้ง 1 ตัวต่อบันไดต่อทุก 4 - 5 ชั้น

อย่าลืม — ทุก PLM ต้องมีรายชื่อในแผน + อัปเดตทุกครั้งที่มีคนใหม่เข้า/ย้ายแผนก

Step 4 — กำหนด Assembly Point + วิธี Headcount

กฎหมายไทยใช้คำว่า "จุดที่ปลอดภัย" ในข้อ 8 — หมายถึง Assembly Point ในศัพท์สากล ในอาคารสูง Assembly Point มักเป็นของกลางที่นิติบุคคลกำหนด เช่น ลานหน้าตึก สวนข้างตึก ลานจอดรถ — เป็นจุดเดียวที่ทุกผู้เช่าใช้ร่วมกัน

หัวข้อที่ต้องประสานกับ Building Manager

รายการ	สิ่งที่ต้องเช็ค
ตำแหน่ง Assembly Point	ห่างอาคารพอที่ของหล่นไม่ถึง · อยู่เหนือลม (ไม่ทับทิศควัน)
ป้าย Assembly Point ติดถาวร	มองเห็นจากระยะไกล · มีรหัสจุด (A / B / C) ถ้าหลายจุด
โซนรวมต่อบริษัท	ระบุชัดว่าบริษัทไหนรวมที่จุดไหน — ไม่ให้คนสับสน
เส้นทางจากประตูตึกถึง Assembly Point	ปลอดภัย ไม่ข้ามถนนใหญ่ ไม่ใต้สายไฟแรงสูง

วิธี Headcount แบบเช็คชื่อจริง (ไม่ใช่นับหัว)

1. หัวหน้าแผนกแต่ละแผนกถือทะเบียนพนักงานวันนั้นมาด้วย (พิมพ์จาก HR ทุกเช้า)
2. ที่ Assembly Point — เรียกชื่อทีละคน
3. ผู้ที่ไม่อยู่ — ระบุเหตุ ("ลา" / "ทำงานนอก" / "ไม่ทราบ")
4. หัวหน้าแผนกรายงาน Muster Officer ของบริษัท
5. Muster Officer รวมยอดของทุกแผนก รายงาน Building Incident Commander
6. ทำเสร็จควรอยู่ภายใน 10 - 15 นาทีหลังออกถึงจุดรวมพล

ในเหตุจริง คนที่ "ไม่ทราบ" คือคนที่อาจติดในชั้น — Building Manager จะแจ้งทีมดับเพลิงให้ค้นหาเป็นลำดับแรก

Step 5 — เขียนแผน 6 องค์ประกอบ (ข้อ 4)

แผนป้องกันและระงับอัคคีภัยที่กฎหมายบังคับมี 6 องค์ประกอบ ตามข้อ 4

องค์ประกอบ	เนื้อหาในแผน (สำหรับสำนักงาน)
1. การตรวจตรา	จป.หรือ Floor Warden เดินตรวจทางหนีไฟ ป้าย แสงไฟ ตู้สัญญาณ รายวัน + รายเดือน
2. การอบรม	ปฐมนิเทศพนักงานใหม่ทุกคน · อบรมดับเพลิงขั้นต้น 40% ของลูกจ้างทุกหน่วยงาน · ทบทวน Floor Warden ปีละครั้ง
3. การรณรงค์ป้องกันอัคคีภัย	โปสเตอร์ติดในออฟฟิศ · email reminder รายเดือน · Toolbox Talk รายไตรมาส
4. การดับเพลิง	ระบุผู้รับผิดชอบดับเพลิงขั้นต้น · ที่ตั้งถังดับเพลิง · ขั้นตอน PASS
5. การอพยพหนีไฟ	บทบาท Floor Warden · เส้นทาง 2 ทิศ · Buddy System · Assembly Point · Headcount
6. การบรรเทาทุกข์	ปฐมพยาบาล · ติดต่อ รพ.ใกล้สุด · ดูแลผู้ได้รับผลกระทบ · แจ้งครอบครัว · แถลงสื่อ

ดู Emergency Response Plan ERP สำหรับโครงร่มใหญ่ที่ครอบทุกเหตุการณ์ฉุกเฉิน — แผนอัคคีภัยเป็น scenario หนึ่งของ ERP

Step 6 — ฝึกซ้อมประจำปี + ส่งเอกสารต่อกรมฯ

ข้อ 30 ของกฎกระทรวงฯ ระบุชัด

"ให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างทุกคนฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟพร้อมกันอย่างน้อย ปีละหนึ่งครั้ง ... ก่อนการฝึกซ้อมไม่น้อยกว่าสามสิบวัน ให้นายจ้างส่งแผนการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ ... ต่ออธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมาย เพื่อให้ความเห็นชอบ"

3 หมุดของกฎหมายต้องทำตามลำดับ

หมุด	ต้องทำอะไร
D-30 (30 วันก่อนซ้อม)	ส่งแผนการฝึกซ้อมต่ออธิบดี เพื่อให้ความเห็นชอบ
D-day (วันซ้อม)	ซ้อมดับเพลิง + อพยพหนีไฟพร้อมกัน · ลูกจ้างทุกรายในอาคารเดียวกันต้องซ้อมพร้อมกัน
D+30 (30 วันหลังซ้อม)	ส่งรายงานผลตามแบบที่อธิบดีกำหนด

ในอาคารสูงที่มีผู้เช่าหลายราย — โดย default นิติบุคคล/Building Manager เป็นเจ้าภาพส่งแผนกลาง แต่ "นายจ้างทุกราย" ต้องยืนยันเข้าร่วม + ส่งเอกสารฝั่งบริษัทตัวเองด้วย ดู แผนการฝึกซ้อมดับเพลิง สำหรับ timeline + เอกสารแบบฟอร์มกรม

จัดซ้อมแผนอพยพหนีไฟเองยุ่งยาก? Safety Station มีทีมไปจัดให้ถึงโรงงาน · วางแผน ซ้อมจริง สรุปประเมิน ครบจบที่เดียว · ขอใบเสนอราคา

ตัวอย่างจริง — บริษัท XYZ Tech ชั้น 18 อาคารสูง 35 ชั้น

ลองยกตัวอย่างบริษัท "XYZ Tech" — ทำซอฟต์แวร์ เช่าชั้น 18 ของอาคาร "Bangkok Tower 1" (สูง 35 ชั้น ~140 เมตร · มีผู้เช่ารวม 42 ราย) มีพนักงาน 65 คน · ในจำนวนนี้มีผู้พิการใช้วีลแชร์ 1 คน + หญิงตั้งครรภ์ 2 คน

รายการ	เกณฑ์กฎหมาย	สถานะ XYZ
ทำแผนป้องกันและระงับอัคคีภัย (ข้อ 4)	มีลูกจ้าง >= 10 คน ต้องทำ	65 คน — ต้องทำ · มีแผน 6 องค์ประกอบครบ
ร่วมกับนายจ้างอื่น (ข้อ 5)	ทุกรายร่วมกัน	เซ็น MOU กับนิติบุคคล + 41 ผู้เช่า ใช้แผนกลาง
เส้นทางหนีไฟ (ข้อ 8)	>= 2 เส้น · 5 นาที	บันได A (ทิศเหนือ) + บันได B (ทิศใต้) · ซ้อมจริง 4 นาที 15 วินาที
ระบบสัญญาณ (ข้อ 9)	อาคาร >= 2 ชั้น ต้องมี	นิติบุคคลติดตั้งครบ · Pull Station 4 จุด ห่างสูงสุด 22 เมตร
ป้ายบอกทาง (ข้อ 11/ฉบับ 2 ข้อ 1)	>= 10 ซม. + แสงในตัว	ติด LED Exit Sign 12 ซม. ทุกหัวมุม · backup 90 นาที
แผน 6 องค์ประกอบ (ข้อ 4)	ครบ 6 ส่วน	ผ่าน · เขียน 18 หน้า เก็บที่ฝ่าย HR
อบรมดับเพลิงขั้นต้น (ข้อ 27)	>= 40% ของลูกจ้าง	อบรมแล้ว 32 คน (49%) จากบริษัทรับใบอนุญาต กสร.
Floor Warden	best practice	แต่งตั้ง 3 คน · Backup 2 คน · ใส่เสื้อกั๊กส้ม
Buddy System	best practice (สำหรับ PLM)	Buddy 5 คน (วีลแชร์ 2 + ครรภ์ 2 + 1 backup)
Assembly Point	จุดที่ปลอดภัย (ข้อ 8)	ลานหน้าตึก โซน C — ห่าง 80 เมตร · upwind ทั่วไปทิศตะวันตก
Fire Drill ปีละครั้ง (ข้อ 30)	D-30 / D-day / D+30	ซ้อมปีล่าสุด ม.ค. 2569 · ส่งแผน ธ.ค. 2568 · รายงานก.พ. 2569

โครงสร้างนี้ใช้ได้กับบริษัทขนาดใกล้เคียงที่เช่าอยู่ในตึกอาคารสูง — ปรับตัวเลขรายชั้น/รายแผนกตามจริง

ข้อควรระวัง — 8 ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อยในออฟฟิศอาคารสูง

1. คิดว่านิติบุคคลทำแผนแล้ว ตัวเองไม่ต้องทำ — ผิดข้อ 5 · นายจ้างทุกรายมีหน้าที่ร่วม
2. ล็อกประตูบันไดหนีไฟด้วย access card ทางเดียว เปิดออกไม่ได้ตอนของจริง — ใช้ panic bar
3. ใช้ลิฟต์หนีไฟ เพราะคิดว่าเร็วกว่า — เสี่ยงไฟดับค้างกลางช่อง · ห้ามใช้
4. เก็บกล่องเก็บของ ตู้เอกสาร โต๊ะหนัก ในเส้นทางหนีไฟ — ผิดข้อ 8 ปราศจากสิ่งกีดขวาง
5. ไม่ทำ Buddy System ให้ผู้พิการ/ตั้งครรภ์ — เป็นจุดที่ออฟฟิศไทยพลาดบ่อยที่สุด
6. ป้าย Exit Sign ต่ำกว่า 10 ซม. (สมัยใช้เกณฑ์ 15 ซม. ใหม่ ๆ มีคนคิดว่า 8 ซม. ก็พอ — ผิด · เกณฑ์ใหม่คือ "ไม่น้อยกว่า 10 ซม.")
7. ซ้อมแล้วไม่ headcount — ไม่รู้ว่ามีคนติดในชั้นหรือไม่
8. ไม่ส่งแผนล่วงหน้า 30 วันต่อกรมฯ — ทำซ้อมแล้วเหมือนไม่ได้ซ้อมในมุมกฎหมาย

FAQ ที่พบบ่อย

Q: บริษัทมี 8 คน ในชั้นของอาคารสูง ต้องทำแผนหนีไฟไหม A: ข้อ 4 บังคับเฉพาะที่มีลูกจ้าง >= 10 คน · 8 คนไม่เข้าข่ายข้อ 4 — แต่ข้อ 3 ยังบังคับให้ทุกแห่งติดป้ายข้อปฏิบัติเกี่ยวกับการดับเพลิงและการอพยพ · และข้อ 5 ก็ยังบังคับว่าต้องร่วมกับนายจ้างอื่นในอาคาร · ในทางปฏิบัติคือต้องเข้าร่วมแผนของอาคาร

Q: แผนของนิติบุคคลใช้แทนแผนของบริษัทได้หรือไม่ A: ใช้ "อ้างอิง" ได้ แต่ไม่ใช่ใช้แทน · ข้อ 5 บอกว่า "ร่วมกัน" ไม่ได้บอกว่า "ใช้แผนเดียวกัน" — ในทางปฏิบัติ นิติบุคคลทำแผนระบบของอาคาร (ระบบสัญญาณ บันไดหนีไฟ ลิฟต์ดับเพลิง) ส่วนบริษัทผู้เช่าทำแผนรายชั้น (Floor Warden รายชั้น Buddy System บัญชีพนักงาน) สองอย่างนี้ต้องประสานกัน

Q: Floor Warden ต้องมีใบรับรองอะไรไหม A: ไม่มีกฎหมายไทยกำหนดใบรับรองเฉพาะ Floor Warden — แต่ Floor Warden ทุกคนควรอยู่ในกลุ่ม 40% ที่ผ่านอบรมดับเพลิงขั้นต้น (ข้อ 27) จากบริษัทที่มีใบอนุญาตจาก กสร. + ทบทวนทุกปี

Q: ผู้พิการในออฟฟิศไม่อยากให้ตัวเองอยู่ในรายชื่อ PLM กลัวอาย ทำยังไง A: คุยกันเป็นรายบุคคล — อธิบายว่ารายชื่อใช้เฉพาะกรณีฉุกเฉิน ไม่เปิดเผยทั่วไป · ให้เลือก Buddy เองได้ · เน้นว่าเป็นเรื่องของความปลอดภัย ไม่ใช่การจัดประเภท · ส่วนใหญ่เมื่อเข้าใจจะยอมรับ

Q: ตึกเก่ามีป้าย Exit Sign สูง 8 ซม. เก่า ต้องเปลี่ยนทันทีไหม A: ป้ายเดิมต่ำกว่า 10 ซม. ตามฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561 ไม่ผ่าน · ต้องเปลี่ยนเมื่อพนักงานตรวจฯ ตรวจ — แนะนำเปลี่ยนทันทีในรอบทบทวนแผนปีนี้ · ราคาป้าย LED 10 ซม.+ พร้อม backup 90 นาที ประมาณ 1,500 - 3,500 บาทต่อจุด

Q: ซ้อมหนีไฟต้องซ้อมพร้อมกันทั้งตึกหรือไม่ A: ใช่ — ข้อ 30 บอกชัดว่า "ลูกจ้างของนายจ้างทุกรายที่ทำงานอยู่ภายในอาคารเดียวกันและในวันและเวลาเดียวกัน ทำการฝึกซ้อมพร้อมกัน" · ในอาคารสูงนิติบุคคลมักนัดวันให้ทุกผู้เช่าซ้อมพร้อมกันปีละครั้ง

Checklist 10 ข้อ สำหรับ Building Manager + นายจ้างทุกราย

ใช้ทบทวนรายปี ก่อน Fire Drill ประจำปี

• แผน 6 องค์ประกอบ ครบ (ตรวจตรา · อบรม · รณรงค์ · ดับเพลิง · อพยพ · บรรเทาทุกข์) — ตามข้อ 4
• ทุกชั้นมีเส้นทางหนีไฟ >= 2 เส้น อยู่คนละทิศ · ไม่มีล็อก/กลอน/โซ่ · เดินจริง <= 5 นาที — ข้อ 8
• ระบบสัญญาณแจ้งเหตุ + ตู้แจ้งเหตุที่ใช้มือ ห่างจุดทำงานไม่เกิน 30 เมตร · เสียงต่างจากเสียงปกติ — ข้อ 9
• ป้ายบอกทางหนีไฟ ตัวอักษร >= 10 ซม. + แสงในตัวหรือใช้ไฟส่อง — ข้อ 11 (ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561)
• แสงสว่างฉุกเฉิน + แหล่งจ่ายไฟสำรอง ตลอดเส้นทาง — ข้อ 10
• MOU กับนิติบุคคล + นายจ้างทุกรายในอาคาร เซ็นครบทุกผู้เช่า — ข้อ 5
• Floor Warden + Assistant แต่งตั้งครบทุกชั้น + Backup · มีเสื้อกั๊ก ไฟฉาย วิทยุพร้อม
• Buddy System สำหรับ PLM — รายชื่อครบ · Buddy เซ็นรับทราบ · Evacuation Chair (ถ้ามี PLM ใช้วีลแชร์)
• อบรมดับเพลิงขั้นต้น >= 40% ของลูกจ้างทุกหน่วยงาน · ผู้รับใบอนุญาต กสร. — ข้อ 27
• Fire Drill ประจำปี — D-30 ส่งแผน · D-day ซ้อมพร้อมกันทุกราย · D+30 ส่งรายงาน — ข้อ 30

สรุป

• แผนหนีไฟสำนักงานในอาคารสูง ฐานกฎหมายอยู่ที่ กฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 + ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561 ไม่ใช่กฎหมายควบคุมอาคาร (ที่ใช้คำว่า "อาคารสูง" ตามเกณฑ์ 23 เมตร)
• ตัวเลขทอง 6 ตัว — 2 เส้นทาง/ชั้น · 5 นาที · 2 ชั้น หรือ 300 ตร.ม. · 30 เมตร · 10 ซม. · 40%
• นายจ้างทุกรายในอาคารต้องร่วมกันตาม ข้อ 5 — ไม่ผลักให้นิติบุคคลทำคนเดียว
• 3 ความต่างจากแผนโรงงาน — หลายผู้เช่า · ห้ามใช้ลิฟต์ · ต้องมี Buddy System สำหรับ PLM
• Fire Drill ตาม ข้อ 30 ทำตาม timeline D-30 / D-day / D+30 ทุกปี ห้ามขาด

เริ่มที่ดึงรายชื่อพนักงานในชั้นออกมาก่อน — ระบุว่าใครเป็นผู้พิการ/ตั้งครรภ์/สูงอายุ + ใครจะเป็น Floor Warden ของแต่ละโซน เสร็จขั้นแรกนี้ค่อยไปคุยกับ Building Manager เรื่อง MOU และวันซ้อมประจำปี

---

อ้างอิงกฎหมาย

• กฎกระทรวงอัคคีภัย พ.ศ. 2555 — ข้อ 3 ป้ายข้อปฏิบัติ · ข้อ 4 แผน 6 องค์ประกอบ · ข้อ 5 นายจ้างหลายราย · ข้อ 8 เส้นทาง 2 ทาง + ประตู · ข้อ 9 ระบบสัญญาณ · ข้อ 10 แสงสว่าง · ข้อ 11 ป้ายบอกทาง · ข้อ 27 อบรมดับเพลิงขั้นต้น 40% · ข้อ 30 ซ้อมประจำปี
• กฎกระทรวงอัคคีภัย ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561 — ข้อ 1 แก้ป้ายบอกทาง ตัวอักษร >= 10 ซม.